De regels voor het gebruik van rattengif en muizengif in Nederland worden opnieuw vastgelegd. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wil de eisen voor IPM-Knaagdierbeheersing verplaatsen naar de Regeling gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Tot en met 9 juli 2026 kon iedereen daarop reageren. Brancheorganisatie KPMB vindt het voorstel te vaag. In dit artikel leest u wat er speelt en wat u als opdrachtgever nu al kunt controleren.
Wat is er precies gebeurd?
Op 17 juni 2026 meldde de overheidssite Biociden.nl dat er een openbare consultatie was gestart. Het Ctgb, het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden, heeft maatregelen voorgeschreven om overlast door knaagdieren beheersbaar te houden en de risico’s van rattengif en muizengif te beperken. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verwerkt die maatregelen in de Regeling gewasbeschermingsmiddelen en biociden.
Tot en met 9 juli 2026 kon iedereen reageren op de conceptregeling. De overheid vroeg vooral om reacties van knaagdierbeheersers, opdrachtgevers en terreineigenaren.
Volgens brancheorganisatie KPMB loopt dit traject al sinds 2025. De voorschriften voor IPM-Knaagdierbeheersing staan nu nog in de toelatingsbesluiten van het Ctgb. Ze verhuizen straks naar de regeling zelf. Het Ctgb heeft daar zelf om gevraagd, om de eisen juridisch beter vast te leggen.
Waarom dit meer is dan een administratieve verhuizing
Op papier gaat het om een verplaatsing van regels. In de praktijk raakt het de manier waarop knaagdieren in Nederland worden aangepakt.
Op dit moment mogen professionals rattengif en muizengif op basis van anticoagulanten alleen inzetten binnen een IPM-aanpak en met een geldig certificaat. IPM staat voor Integrated Pest Management. Dat betekent kort gezegd dat gif niet het startpunt is. Eerst komt inspectie, dan het wegnemen van de oorzaak, dan wering en monitoring. Pas als dat onvoldoende is, mag een middel worden ingezet, gericht en tijdelijk.
Als de nieuwe regeling minder duidelijk omschrijft hoe die werkwijze wordt getoetst, kan de kwaliteit per bedrijf verschillen. Dat is precies waar de kritiek over gaat.
Wat zegt de branche?
KPMB, het Keurmerk Plaagdier Management Bedrijven, publiceerde op 14 juli 2026 zijn reactie. De organisatie onderschrijft de doelen van de regeling. Rattengif moet goed worden gebruikt en het moet beschikbaar blijven voor situaties waarin het echt nodig is.
Maar volgens KPMB schiet de tekst tekort. Het is niet duidelijk hoe de IPM-aanpak objectief, deskundig en handhaafbaar wordt getoetst. KPMB vraagt het ministerie om de regeling niet ongewijzigd in te voeren en eerst met deskundigen te overleggen.
KPMB vraagt onder meer om drie aanvullingen:
- Formele erkenning van het certificaat IPM-Knaagdierbeheersing als bewijs dat een bedrijf aan de wettelijke voorschriften voldoet.
- Duidelijke borging van de kwaliteit van werken, zodat verantwoord gebruik ook aantoonbaar en controleerbaar is.
- Onafhankelijke toetsing, met duidelijke eisen aan externe deskundigen, verslaglegging, controle en sancties.
KPMB wijst er ook op dat het huidige stelsel resultaat heeft gehad. Er is meer duidelijkheid in de praktijk gekomen en het gebruik van de betreffende middelen is afgenomen.
Wat betekent dit voor uw bedrijf?
Voor bedrijven verandert er op dit moment niets aan hun verplichtingen. Toch is dit een goed moment om uw eigen situatie na te lopen. Zeker als u werkt met voedsel of als u panden beheert.
Werkt u in de horeca, de voedselproductie, retail, zorg of vastgoed? Dan bent u zelf verantwoordelijk voor een omgeving zonder plaagdieren. In een HACCP-systeem is plaagdierbeheersing onderdeel van de basisvoorwaarden. HACCP is het systeem waarmee bedrijven risico’s voor de voedselveiligheid beheersen. Bij een audit of een controle van de NVWA wordt daar naar gevraagd.
Dat betekent in de praktijk: u kunt het uitvoerende werk uitbesteden, maar u blijft aanspreekbaar op het resultaat en op het dossier.
Wat u nu kunt controleren bij uw plaagdierbeheerser
Een korte controle kost weinig tijd en zegt veel. Vraag uzelf het volgende af.
- Is er een certificaat? Werkt het bedrijf aantoonbaar volgens IPM-Knaagdierbeheersing? Vraag om het certificaat en om de geldigheidsdatum.
- Is er een inspectierapport? Een goede aanpak begint met een rapport dat benoemt waar dieren binnenkomen, waar ze eten en waar ze schuilen.
- Staat er een plan van aanpak in? Dat plan hoort concrete maatregelen te bevatten, met wie wat doet en wanneer.
- Wordt er gemonitord? Monitoring betekent dat activiteit wordt gemeten, bijvoorbeeld met niet toxische lokstations, vallen of sensoren. Zonder meting weet u niet of iets werkt.
- Is er een logboek? In het logboek staan bezoeken, waarnemingen, genomen maatregelen en de inzet van middelen.
- Krijgt u ook adviezen die geld kosten aan uw kant? Denk aan een deur die niet sluit, een rooster dat kapot is of een afvalruimte die te vol staat. Een bestrijder die alleen dozen plaatst en nooit iets van u vraagt, pakt de oorzaak niet aan.
Ontbreekt een van deze punten? Dan hoeft dat niet meteen te betekenen dat er iets fout gaat. Het is wel een goede reden om erover door te praten.
Waarom minder gif niet minder resultaat hoeft te betekenen
Veel opdrachtgevers denken dat strengere regels het lastiger maken om van knaagdieren af te komen. In de praktijk pakt het vaak anders uit.
Gif bestrijdt de dieren die er nu zijn. Het verandert niets aan de reden waarom ze er zijn. Blijft er voedsel liggen en blijft er een opening open, dan komt de volgende groep gewoon terug. Dan blijft u betalen voor herhaling.
Wering en hygiëne werken andersom. Ze halen de oorzaak weg. In de praktijk zien wij dat een gat van enkele millimeters rond een leiding of onder een deur al genoeg is voor een muis. Een rooster dat losligt bij een luchtinlaat is genoeg voor een rat. Dat soort punten oplossen levert meer op dan een extra lokstation.
Wat u zelf kunt doen
Deze maatregelen kosten weinig en helpen direct.
- Sluit afvalcontainers en zet ze niet tegen de gevel aan.
- Ruim etensresten en gemorst product dagelijks op, ook achter apparatuur.
- Sla voorraad op in afsluitbare bakken en niet op de vloer.
- Controleer deuren en deurborstels op kieren. Een muis heeft aan een halve centimeter genoeg.
- Dicht openingen rond leidingen en kabeldoorvoeren.
- Houd struiken en opslag weg van de gevel, zodat dieren minder dekking hebben.
- Meld waarnemingen intern meteen, ook als het er maar één is.
Wanneer schakelt u een professional in?
Eén muis of één rattenwaarneming betekent nog geen plaag. Wel is er reden voor een inspectie als u een van de volgende dingen ziet.
- U vindt uitwerpselen op meerdere plekken of op meerdere dagen.
- U hoort geluiden in plafonds, spouw of wanden.
- U ziet knaagschade aan verpakkingen, kabels of kozijnen.
- U ziet overdag ratten op het terrein.
- U werkt met voedsel en heeft een audit of een NVWA-controle in het vooruitzicht.
Bij een inspectie kijken wij naar de hele situatie. Waar komen de dieren binnen, wat eten ze, waar schuilen ze en welke bouwkundige punten spelen mee? Daarna volgt een plan met maatregelen en een manier om te controleren of het werkt.
Veelgestelde vragen
Mag ik als particulier zelf rattengif gebruiken?
De middelen op basis van anticoagulanten zijn niet vrij beschikbaar voor particulieren. Voor het professioneel gebruik daarvan gelden certificering en een IPM-aanpak. Wilt u zeker weten wat in uw situatie is toegestaan? Raadpleeg dan de informatie van het Ctgb of vraag het aan een gecertificeerd bedrijf.
Verandert er nu al iets voor mijn contract?
Nee. De wijzigingsregeling is nog niet definitief. Uw bestrijder werkt op dit moment onder de bestaande voorschriften.
Wat is het verschil tussen IPM en gewoon bestrijden?
Bij IPM staat de oorzaak centraal. Inspectie, wering, hygiëne en monitoring gaan voor. Een middel wordt alleen gericht ingezet als dat nodig is en zo kort mogelijk.
Waarom wil de overheid het gebruik beperken?
Anticoagulanten kunnen ook bij andere dieren terechtkomen, bijvoorbeeld via een verzwakte rat die wordt opgegeten. Minder en gerichter gebruik verkleint dat risico. Daarnaast kan intensief gebruik resistentie in de hand werken.
Kan ik ook zonder gif van muizen af?
In veel panden wel. Wering, hygiëne en vallen zijn dan de basis. Of dat voldoende is, hangt af van het gebouw en de omgeving.
Bij bedrijven werken wij met een vast contract, vaste controles en een digitaal logboek dat u bij een inspectie of audit direct kunt laten zien. Bekijk wat wij doen voor horeca, voedingsindustrie, VvE en vastgoedbeheer, agrarisch, recreatie of zorg.
Bronnen: Biociden.nl (RIVM), Consultatie gestart over rodenticiden, 17 juni 2026. KPMB, Internetconsultatie geopend, IPM-K in Regeling gewasbeschermingsmiddelen, 16 juni 2026. KPMB, KPMB vraagt om zorgvuldige aanpassing van regels voor het gebruik van rodenticiden, 14 juli 2026. Foto: Naturpuur, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Lees ook
- Kerstvoorraad vroeg inslaan? Zo voorkomt u ongedierte in uw winkelmagazijn
- Muizen zoeken in het najaar de warmte op: zo bereidt u uw kantoorpand voor
- Zonnepanelen op het boerenerf: waarom marters en muizen de ruimte eronder opzoeken
- Recordaantal spoedsluitingen door plaagdieren: dit betekent het voor uw bedrijf
- Kantoor boven een restaurant of winkel: zo komt ongedierte van beneden naar boven