Gemeente Diemen waarschuwt voor meer ratten door droogte: waarom water nu net zo belangrijk is als voedsel

De gemeente Diemen waarschuwt dat ratten door de droogte van de afgelopen weken vaker in de woon- en werkomgeving opduiken. Ze zoeken nieuwe plekken met voedsel en water. In dit artikel leest u waarom droogte ratten dichter naar gebouwen brengt, waar u nu op moet letten en hoe u overlast voorkomt.

Wat de gemeente Diemen meldt

Op 27 augustus 2026 berichtte het AD dat de gemeente Diemen inwoners waarschuwt voor mogelijk meer overlast van ratten. Volgens de gemeente zoeken ratten door de aanhoudende droogte nieuwe voedselbronnen. Die vinden ze vaak in de buurt van mensen.

Diemen werkt voor meldingen samen met het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD). Inwoners kunnen overlast melden via het KAD of via de BuitenBeter app. Het KAD registreert de meldingen en rapporteert aan de gemeente. Zo ontstaat een beeld van waar de overlast zit.

De gemeente noemt drie dingen die ratten aantrekken: rondslingerend afval, etensresten en openingen groter dan 1 centimeter. Dat zijn precies de punten waar wij bij een inspectie ook als eerste naar kijken.

Waarom droogte ratten dichter naar gebouwen brengt

Een bruine rat heeft elke dag water nodig. In een normale zomer vindt hij dat in sloten, plassen, natte grond en sappig groen. Bij langdurige droogte valt een deel van die bronnen weg. Ook natuurlijk voedsel wordt schaarser, zoals zaden, insecten en jonge planten.

De rat past dan zijn route aan. Hij zoekt plekken waar water en voedsel wel betrouwbaar aanwezig zijn. Dat zijn vaak plekken van mensen: een lekkende buitenkraan, een drinkbak voor huisdieren, condenswater onder een koelunit, een vijver, een verstopte goot of een vochtige kruipruimte. Voedsel vindt hij in afvalcontainers, bij vetputten, onder terrassen en bij voederplekken voor vogels.

In de praktijk zien we in droge periodes dat ratten meer overdag actief zijn en verder van hun bekende schuilplaats gaan. Daardoor worden ze vaker gezien. Meer waarnemingen betekenen dus niet automatisch dat er meer ratten zijn. Het betekent wel dat ze dichterbij komen.

Is dit ook relevant buiten Diemen?

Ja. De droogte van deze zomer is niet beperkt tot Diemen. Amsterdam, Amstelveen, Weesp, Almere en Lelystad hebben dezelfde omstandigheden. De gemeente Diemen is alleen een van de eerste die er expliciet voor waarschuwt.

Een waarschuwing is geen plaag. Of ratten zich ergens echt vestigen, hangt af van de lokale situatie: is er water, is er voedsel, is er dekking en is er een opening om binnen te komen. Twee panden in dezelfde straat kunnen daarin sterk verschillen.

Wat betekent dit voor bedrijven?

Voor bedrijven met een buitenterrein is dit een moment om extra te controleren. Denk aan horeca met een terras, supermarkten en winkels met een laad- en losplek, magazijnen, zorginstellingen met een tuin en kantoren met een parkeerterrein waar mensen buiten eten.

Voor voedselbedrijven speelt meer mee dan overlast. Ratten in of rond een pand zijn een risico voor de voedselveiligheid. HACCP is het systeem waarmee voedselbedrijven risico’s voor voedselveiligheid beheersen. Plaagdierbeheersing is daar een vast onderdeel van. Een droge zomer is dan een goede reden om de monitoring tijdelijk aan te scherpen en dat ook in het logboek vast te leggen.

Voor vastgoedbeheerders en VvE’s is de gedeelde buitenruimte het aandachtspunt. Een gemeenschappelijke afvalruimte, een binnentuin met een vijver of een fietsenkelder met een open ventilatierooster kan de plek zijn waar het begint. Een klacht van één bewoner is dan vaak het eerste signaal.

Wat betekent dit voor bewoners?

Bewoners zien in een droge periode vaker een rat in de tuin, bij de schuur of onder het terras. Dat is niet direct reden voor zorg. Het wordt anders als u regelmatig dezelfde route ziet, als u uitwerpselen vindt of als er graafsporen zijn langs een muur of onder een tegelpad.

Heeft u een vijver, een drinkbak voor de hond of een kippenren met water? Dan biedt u in een droge periode precies wat een rat zoekt. Dat is geen reden om die weg te halen. Wel om de omgeving eromheen op te ruimen, zodat er geen dekking en geen voedsel bij ligt.

Welke signalen wijzen op rattenactiviteit?

Let op de volgende dingen. Uitwerpselen zijn donker, ongeveer 1 tot 2 centimeter lang en liggen vaak in groepjes langs een muur. Looppaden zijn platgetrapte strookjes in het gras of vettige donkere vegen langs een muur of leiding. Graafsporen zijn gaten van 6 tot 9 centimeter met losse grond ervoor, vaak onder een schuur, een terras of een container. Knaagschade ziet u aan kabels, houten deurranden en afvalzakken.

Een enkele rat overdag zegt weinig. Meerdere ratten overdag wijzen meestal op een grotere groep, omdat de zwakkere dieren dan worden weggeduwd naar minder veilige momenten.

Wat kunt u zelf controleren?

Loop een rondje om uw pand en kijk met de blik van een rat. Waar is water? Denk aan een lekkende kraan, een drupje uit een airco, een goot die niet afwatert en een emmer die buiten staat. Waar is voedsel? Kijk naar containers zonder deksel, vetafscheiders, vogelvoer, fruit onder een boom en een compostbak.

Kijk daarna naar openingen. De gemeente Diemen noemt 1 centimeter als grens. Dat klopt. Een volwassen rat komt door een gat van ongeveer 2 centimeter en een jonge rat door minder. Controleer doorvoeren van leidingen, ventilatieroosters, de onderkant van deuren, de rand van de kruipruimte en de plek waar een riool of hemelwaterafvoer het pand ingaat.

Kijk tot slot naar dekking. Klimop tegen de gevel, opgeslagen pallets, een stapel hout of een overvolle afvalplek geven een rat een veilige route naar uw deur.

Zo verkleint u de kans op overlast

Begin bij water, want dat is in een droge periode de belangrijkste trekker. Repareer lekkende kranen en leidingen. Laat geen emmers of bakken met water buiten staan. Zorg dat goten en afvoeren goed doorlopen. Zet drinkbakken voor huisdieren binnen als het donker wordt.

Pak daarna voedsel aan. Sluit containers goed af en laat ze niet overvol staan. Laat geen afvalzakken naast een container staan. Ruim etensresten van een terras direct op. Voer vogels tijdelijk niet of gebruik een voederplek die ratten niet kunnen bereiken. Haal gevallen fruit weg.

Dicht dan de toegangen. Gebruik voor kleine openingen roestvast gaas of staalwol met kit. Plaats borstels onder deuren. Controleer roosters en vervang kapotte exemplaren. Dit is wering. Het is het enige onderdeel dat blijvend werkt, ook als de omstandigheden weer veranderen.

Verminder tot slot de dekking. Snoei begroeiing tegen de gevel weg. Zet opslag op pallets minimaal 30 centimeter van de muur. Houd de zone rond containers leeg en schoon.

Wanneer is professionele inspectie verstandig?

Een enkele rat in de tuin hoeft niet direct tot een inspectie te leiden. Ziet u regelmatig ratten, vindt u uitwerpselen binnen, ziet u graafsporen bij de fundering of ruikt u een muffe geur in een kruipruimte of kelder? Dan is een inspectie verstandig om oorzaak en omvang vast te stellen.

Voor bedrijven ligt de drempel lager. Eén melding rond een voedselbedrijf, een zorginstelling of een pand met kwetsbare bewoners is genoeg om te laten kijken. Bij een inspectie brengen we de looproutes in kaart, zoeken we de waterbron en de voedselbron, meten we de openingen en leggen we alles vast in een rapport. Dat rapport kunt u ook gebruiken voor uw HACCP-dossier of om afspraken te maken met de buren of de gemeente.

Deze werkwijze past binnen IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Preventie, inspectie en niet chemische maatregelen staan daarin voorop. Meer daarover leest u in ons artikel Wat is IPM?

Veelgestelde vragen

Lees ook: Rattenbestrijding, Rattenbestrijding in Diemen en wat de droogte voor muggen betekent.

Bronnen: AD, regioredactie Diemen, 27 augustus 2026 (Gemeente Diemen waarschuwt voor mogelijk meer overlast van ratten door droogte). Foto: Donald Hobern, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons (File:Rattus norvegicus (25854086974).jpg).