Ongedierte op de woonboot: waarom ratten via de kade en de loopplank binnenkomen

Veel mensen op een woonboot denken dat het water hen beschermt. Dat klopt niet. De bruine rat zwemt uitstekend en kan minuten onder water blijven. In Amsterdam en langs de vaarten in Flevoland zien wij daarom regelmatig overlast op boten en arken. In dit artikel leest u hoe ze binnenkomen en wat helpt.

Waarom juist de kade het probleem is

De rat woont bijna nooit op de boot zelf. Hij woont op de wal. In de beschoeiing, onder struiken, in een talud of in het riool onder de straat.

De boot is voor hem alleen een plek om te eten. Elke nacht maakt hij dezelfde route heen en terug. Dat is goed nieuws, want een route kunt u onderbreken.

Er zijn drie routes die wij bijna altijd zien. De loopplank is de makkelijkste, zeker als er ook nog een leuning met touw langs zit. De trossen en kettingen naar de meerpalen zijn de tweede. Ratten klimmen daar zo overheen. De derde is gewoon zwemmen en dan omhoog via een lage rand, een zwemtrapje of een bootje dat ernaast ligt.

Wat een boot aantrekkelijk maakt

Op het dek en langs de rand staat vaak van alles. Een groenbak, plantenbakken, een vogelvoedersilo, jerrycans, kliko’s en fietsen met een tas eraan.

Vogels voeren is een grote aantrekker. Wat de eenden niet opeten, ligt op de kade of drijft tegen de boot aan. Dat is voor een rat een vaste voedselbron. Datzelfde geldt voor een composthoop of een houtstapel op de wal. Waarom die plekken zo populair zijn, leest u in ons artikel over de composthoop en de houtstapel.

Verder is een boot warm. In de winter is dat een groot voordeel voor een dier. De ruimte onder de vloer, de kist met leidingen en de plek rond de verwarming zijn precies wat een rat of muis zoekt.

Zo herkent u sporen aan boord

Kijk eerst naar keutels. Rattenkeutels zijn ongeveer een tot twee centimeter lang en donker. Muizenkeutels zijn een paar millimeter en lijken op rijstkorrels. U vindt ze langs randen, in de kombuis en bij opslag.

Let daarna op vetsporen. Dat zijn donkere veegplekken, laag langs een wand of langs een tros. Ratten lopen graag steeds hetzelfde stuk en laten daar vuil achter.

Luister ook ’s avonds. Geluid van krabben en knagen onder de vloer of in de wand is een sterk signaal. Klinkt het meer als getrippel op het dak, dan is het vaker een marter of een vogel.

Kijk tot slot naar de leidingen. Aangeknaagde kabels zijn een serieus risico op een boot. Dat gaat niet alleen om internet, maar ook om stroom en om de bilgepomp.

De maatregelen die het meest opleveren

Begin bij de verbindingen met de wal. Haal de loopplank ’s nachts binnen als dat kan. Kan dat niet, plaats dan een rattenschijf op de trossen. Dat is een ronde schijf om de tros heen waar een rat niet langs kan. Dit is dezelfde oplossing die de scheepvaart al jaren gebruikt.

Haal daarna alles weg wat eten is. Stop met het voeren van vogels bij de boot. Zet groenafval in een gesloten bak van hard plastic, niet in een zak. Ruim gemorst vogelzaad en visvoer meteen op.

Maak vervolgens de boot zelf dicht. Controleer de ruimte rond doorvoeren van leidingen en kabels. Zet gaas voor ventilatieopeningen, met een maas van maximaal zes millimeter. Kijk ook onder het dek en bij de motorruimte.

Houd tot slot de kade kort. Laat begroeiing langs de beschoeiing niet hoog worden. Een open, kale strook is voor een rat een onprettige oversteek.

Wanneer u er iemand bij haalt

Een enkele muis in het najaar kunt u vaak zelf oplossen. Ziet u ratten, dan is dat anders. Op een boot zit u dicht op de leidingen en op de opslag, en de ruimte onder de vloer is moeilijk te bereiken.

Vaak is het probleem ook niet van u alleen. Ligt u in een rij boten, dan hebben de buren het meestal ook. Dan werkt een aanpak per boot niet goed. Dat is hetzelfde effect als in een flat met gedeelde leidingen, zoals wij beschreven in ons artikel over overlast die zich verspreidt tussen buren.

Wij komen dan eerst kijken. Wij zoeken de route en de schuilplek, aan boord en op de wal. Daarna krijgt u een plan waarin weren voorop staat. Wij werken volgens IPM, oftewel beheersing in stappen, en dat begint altijd bij de oorzaak.

Is de overlast op de wal groot, dan is de gemeente of de kadebeheerder ook een partij. Wij helpen u om dat goed te melden, met foto’s en met een duidelijke beschrijving van wat u ziet.