Ratten en afvalberg in een nieuwbouwwijk bij Zuidhorn: wat bouwers, VvE’s en bedrijven kunnen leren

In de nieuwbouwwijk Oostergast in Zuidhorn liggen afvalzakken en karton langs de weg en lopen volgens bewoners grote ratten rond. De gemeente haalt er nog geen afval huis aan huis op. Dit laat zien hoe snel een wijk in aanbouw een voedselbron voor ratten kan worden.

Wat is er gebeurd in Zuidhorn?

Op 4 november 2026 meldde NL Times, op basis van een bericht van RTV Noord, dat bewoners van Oostergast het zat zijn. Langs de weg liggen afvalzakken, karton en ander afval. Bewoners zien ratten en noemen ze erg groot. Sommigen zeggen dat ze het afval niet meer opruimen, omdat ze schrikken van de dieren.

De gemeente Westerkwartier laat weten dat zij nog geen afval bij de woningen ophaalt. Dat gebeurt pas als het bouwbedrijf de wijk heeft opgeleverd. Tot die tijd moeten bewoners hun afval naar een inzamelpunt brengen. Daar staan borden en een QR code met de scheidingsregels.

Welke omstandigheden spelen een rol?

Volgens de bronnen komen meerdere dingen samen. Sommige bewoners zetten afval neer dat niet gescheiden is, bijvoorbeeld piepschuim. De inzameldienst laat zulk afval staan. Anderen zetten afval buiten op dagen dat er niets wordt opgehaald. Het ligt dan open en waait weg.

Zo ontstaat voedsel en dekking op één plek. Ratten hebben weinig nodig: eten, water en een plek om te schuilen. Een bouwterrein met open grond, bouwmateriaal en gaten in de grond geeft veel schuilplekken.

Wat betekent dit voor bedrijven en beheerders in Groot Amsterdam en Flevoland?

In onze regio worden veel nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen gebouwd, onder meer in Almere en in Amsterdam. Wie verantwoordelijk is voor zo’n locatie, heeft hier direct mee te maken. Denk aan een VvE in een nieuw complex, een aannemer, een projectontwikkelaar of een vastgoedbeheerder.

Een paar vragen om uzelf te stellen. Wie ruimt het afval op in de periode tussen bouw en oplevering? Staat bouwafval in gesloten containers? Waar eten medewerkers hun lunch, en waar blijft het afval daarvan? Zijn er gaten in het terrein, open leidingsleuven of stapels materiaal waar dieren kunnen schuilen?

Voor bedrijven met voedsel in de buurt, zoals een kantine of een horecaplek in een nieuw gebouw, geldt dit extra. Eén melding kan voor een inspectie of een klacht zorgen.

Wat kunt u zelf controleren?

Loop een keer per week een ronde over uw terrein of rond uw gebouw. Kijk naar afval buiten de container, open zakken, gaten in de grond en keutels. Rattenkeutels zijn ongeveer een centimeter lang en donker. Let ook op platgelopen paadjes langs muren en onder struiken.

Zet containers dicht en op een vaste plek. Zorg dat bewoners of medewerkers weten welk afval waar hoort. Duidelijke borden helpen, zoals in Zuidhorn is geprobeerd. Maak extra afval niet buiten de container klaar voor de ophaaldag, maar breng het pas op de dag zelf naar buiten.

Plaats geen losse gifblokken op eigen houtje. Gif werkt niet zonder te letten op de plek en kan andere dieren en kinderen schaden. Ook bij ratten blijft de oorzaak het belangrijkste. Zonder een andere aanpak van voedsel en schuilplaatsen komen nieuwe ratten terug.

Hoe pakken wij dit aan?

Wij beginnen met een inspectie. We bekijken waar de ratten vandaan komen, waar ze eten en waar ze schuilen. Daarna bepalen we een plan met maatregelen. Dat kan bestaan uit afval en terrein beter inrichten, monitoring op risicoplekken, wering en indien nodig directe bestrijding. Bestrijdingsmiddelen gebruiken wij alleen als dat nodig en toegestaan is. Deze werkwijze past binnen IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Daarbij staan oorzaken, preventie en niet chemische maatregelen voorop.

Voor bedrijven leggen wij de bevindingen vast in een rapportage. Die kunt u gebruiken voor gebouwbeheer, de VvE of een audit. Lees ook ons artikel over ratten bij sloop en nieuwbouw naast uw kantoor. Over de situatie in een nieuwe woning leest u meer bij ongedierte in een nieuwbouwwoning. Over afvalplekken in een binnenstad leest u bij ondergrondse afvalcontainers. Meer over onze aanpak leest u op de pagina rattenbestrijding.

Wanneer is professionele hulp verstandig?

Ziet u regelmatig ratten overdag, ziet u graafsporen, knaagschade of keutels, of hoort u geluiden in muren of onder vloeren? Dan is een inspectie verstandig. Dat geldt ook als eerdere vallen niets oplossen. Dan zit het probleem vaak in de omgeving en niet alleen in het aantal dieren.

Bronnen: NL Times, 4 november 2026, op basis van RTV Noord (Westerkwartier, Oostergast in Zuidhorn). Foto: Cephas, CC0, via Wikimedia Commons.