Op Texel loopt al drie jaar een proef om ganzenoverlast terug te dringen. De Faunabeheereenheid Noord-Holland noemt de aanpak succesvol. De Vogelbescherming zet daar vraagtekens bij. Voor terreineigenaren in Groot Amsterdam en Flevoland is een andere vraag belangrijker. Wat mag u zelf doen als ganzen uw grasveld, terras of oever overnemen? In dit artikel leest u wat het nieuws wel en niet zegt, welke maatregelen wel binnen uw bereik liggen, en waar ganzen indirect ook andere plaagdieren aantrekken.
Wat er op Texel gebeurt
Nieuwsuur berichtte op 4 augustus 2026 over een pilot op Texel. In drie jaar tijd werden daar ongeveer 19.000 ganzen gedood. Dat is ruim twee keer zoveel als in de jaren daarvoor. Naast het afschieten van broedparen worden zogenoemde ruivangsten uitgevoerd. Ganzen worden dan gevangen in de periode dat zij hun slagpennen verliezen en niet kunnen vliegen.
Patty Laan, directeur van de Faunabeheereenheid Noord-Holland, ziet resultaat. De getaxeerde landbouwschade op Texel daalde volgens haar van bijna 500.000 euro in 2025 naar 230.000 euro dit jaar.
Vogelbescherming Nederland is kritisch. Michiel van den Bergh wijst erop dat er in tien jaar tijd landelijk ongeveer 1,9 miljoen ganzen zijn gedood, zonder dat de schade daalde. Hij noemt ook een mogelijk tegengesteld effect. Jacht geeft stress, en stress kost energie. Dieren die energie verliezen gaan meer eten. Daarnaast wijst hij op dierenleed, omdat volgens hem ongeveer een op de vijf ganzen wordt aangeschoten in plaats van gedood.
Niels Kalkman van de Dierenbescherming vindt dat afschot pas het laatste middel mag zijn, nadat alternatieven serieus zijn onderzocht.
Wat het nieuws wel zegt, en wat niet
Het is verleidelijk om uit dit bericht een simpele conclusie te trekken. Dat is niet terecht.
Wat de cijfers wel laten zien, is dat de schade op Texel dit jaar lager uitviel dan vorig jaar. Wat de cijfers niet bewijzen, is dat die daling volledig door de aanpak komt. Schadecijfers hangen ook samen met het weer, met de groei van het gras, met de taxatiemethode en met waar de ganzen dat jaar toevallig zaten. Eén jaar is daarvoor een korte reeks.
Wat wel vaststaat, is de omvang van het vraagstuk. De gans is sinds 1979 een beschermde diersoort. Inmiddels foerageren bijna een miljoen ganzen op landbouwgrond en in natuurgebieden. De schadevergoedingen liepen op van 20,2 miljoen euro in 2018 naar 66,2 miljoen euro in 2025.
Waarom dit ook buiten de landbouw speelt
Ganzenoverlast is niet alleen een boerenprobleem. Overal waar kort gemaaid gras naast open water ligt, zijn ganzen in het voordeel. Dat is precies de inrichting van veel bedrijfslocaties in onze regio.
In de praktijk komen wij dit tegen bij:
- Recreatiebedrijven en campings. Ligweiden, speelvelden en oevers raken vervuild met uitwerpselen. Gasten lopen dat mee naar binnen.
- Horeca met een terras aan het water. Ganzen zijn gewend geraakt aan mensen en houden weinig afstand meer.
- Kantoorparken en bedrijventerreinen. Gazons rond een waterpartij zijn een ideale foerageerplek. Paden worden glad.
- Zorginstellingen. Vervuilde looproutes geven valgevaar en klachten.
- Sportparken en maneges. Uitwerpselen op velden en in weides geven hygienische bezwaren.
- Vastgoedbeheer en VvE. Groenstroken rond appartementencomplexen bij water zijn geliefd.
- Agrarische bedrijven in Flevoland. Hier gaat het om directe vraatschade aan gras en gewas.
Meer over onze aanpak per sector leest u op de pagina over plaagdierbeheersing voor recreatiebedrijven en over agrarische bedrijven.
Ganzen trekken indirect ook andere dieren aan
Dit onderdeel wordt vaak vergeten, terwijl het voor bedrijven belangrijk is.
Waar ganzen worden gevoerd, ligt brood en ander voer op de grond. Dat is niet alleen voedsel voor ganzen. Ratten vinden dit voer minstens zo aantrekkelijk. Rond vijvers waar mensen watervogels voeren, zien wij dan ook regelmatig rattenactiviteit in de oeverbeschoeiing en in de begroeiing langs het water.
Ook uitwerpselen en voerresten trekken vliegen aan. In de buurt van een terras of een keukeningang is dat direct een probleem voor de voedselveiligheid.
Wie ganzenoverlast aanpakt, lost dus vaak meer op dan alleen de ganzen. En andersom. Wie ganzen blijft voeren, houdt ook andere problemen in stand. Meer hierover leest u op de pagina over rattenbestrijding.
Wat u wel zelf kunt doen
De maatregelen hieronder richten zich op de omgeving. Daar ligt uw grootste ruimte, en die maatregelen zijn ook duurzamer dan verjagen.
- Stop met voeren en spreek bezoekers erop aan. Dit is de belangrijkste maatregel. Ganzen die door mensen worden gevoerd, blijven en verliezen hun schuwheid. Een duidelijk bordje helpt.
- Verander het maaibeheer aan de oever. Ganzen willen kort, jong en eiwitrijk gras, met vrij zicht op gevaar. Een strook langer gras of ruige oeverbegroeiing van ongeveer één tot twee meter langs het water maakt de plek veel minder aantrekkelijk.
- Belemmer de looproute vanuit het water. Ganzen lopen liever dan dat zij vliegen. Een lage afscheiding, een steile of begroeide oever of een dichte struiklaag op de plek waar zij het land op komen, doet meer dan u denkt.
- Breek grote open vlakken op. Beplanting, hagen of hoogteverschillen halen het vrije zicht weg. Ganzen mijden plekken waar zij een roofdier niet op tijd zien aankomen.
- Houd terrassen en looproutes schoon. Dit lost de oorzaak niet op, maar beperkt het risico op vervuiling en uitglijden direct.
- Houd bij wat u ziet. Noteer aantallen, plekken en tijdstippen. Zonder die gegevens is een aanvraag voor verdere maatregelen kansloos, en weet u ook niet of uw maatregel werkt.
Waarom verjagen alleen zelden genoeg is
Boer Albert Hooijer beschrijft in het bericht van Nieuwsuur wat veel terreinbeheerders herkennen. Hij rijdt meerdere keren per dag met een quad, een geluidsbuks en zijn hond over zijn land. De ganzen zijn dan een half uur tot een uur weg en komen daarna terug. Hij noemt het dweilen met de kraan open.
Dat sluit aan bij wat wij in de praktijk zien bij vogeloverlast in het algemeen. Verjagen werkt alleen zolang het dier het middel nog niet vertrouwt. Zodra er geen echt gevaar op volgt, went het dier eraan. Een middel dat u elke dag op dezelfde plek en op hetzelfde tijdstip inzet, is binnen enkele weken uitgewerkt.
Wat wel werkt, is de plek zelf minder geschikt maken. Een oever waar een gans niet gemakkelijk het land op komt, en gras dat voor haar niet aantrekkelijk is, hoeft u niet elke dag opnieuw te bewaken.
Wanneer professioneel advies verstandig is
Een paar ganzen op een groot terrein zijn geen probleem. Laat uw situatie wel beoordelen als u dit herkent:
- De aantallen nemen ieder jaar toe en uw maatregelen helpen steeds korter.
- Uitwerpselen leiden tot klachten van gasten, bewoners, personeel of een auditor.
- Er is sprake van valgevaar op paden, steigers of terrassen.
- U ziet naast ganzen ook rattenactiviteit of veel vliegen rond het water.
- U overweegt maatregelen waarvoor mogelijk een ontheffing nodig is en u weet niet wat mag.
- U wilt bij een verbouwing of herinrichting voorkomen dat u het probleem opnieuw aanlegt.
Wij werken volgens IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. De aanpak begint bij inspectie en bij de vraag waarom een dier juist op deze plek is. Daarna volgen maatregelen die de oorzaak wegnemen, zoals aanpassing van terrein, wering en beheer. Pas als dat aantoonbaar niet volstaat, komt een zwaarder middel in beeld. Voor beschermde soorten geldt bovendien dat alleen het bevoegd gezag daar toestemming voor kan geven.
Wij zijn eerlijk over de grens van onze rol. Wij schieten geen ganzen. Wat wij wel doen, is uw terrein beoordelen, de oorzaak in kaart brengen, adviseren over inrichting en wering, en de bijkomende problemen aanpakken die ganzenoverlast met zich meebrengt. Denk aan ratten, vliegen en vervuiling. Meer hierover leest u op de pagina over faunabeheer en over overlastgevende dieren.
Veelgestelde vragen
Mag ik een ganzennest op mijn terrein weghalen?
Nee, niet zonder toestemming. Nesten en eieren van beschermde vogels mag u niet verstoren. Voor het behandelen van eieren of het verwijderen van nesten is een ontheffing nodig. Die loopt via de provincie en de Faunabeheereenheid.
Helpt een nepvos, een roofvogelballon of een lasersysteem?
Tijdelijk soms wel. Vogels wennen echter snel aan een middel dat geen echt gevaar oplevert. Wisselen van middel en plek helpt iets, maar het effect blijft beperkt. Aanpassing van de omgeving levert meer op.
Waarom komen er bij ons ganzen en bij de buren niet?
Meestal door de inrichting. Kort gemaaid gras, een flauwe oever, vrij zicht en rustige omstandigheden vormen samen een ideale plek. Eén van die factoren wegnemen maakt vaak al verschil.
Zijn ganzenuitwerpselen een gezondheidsrisico?
Uitwerpselen op looproutes geven vooral risico op vervuiling en uitglijden. Vermijd contact, laat kinderen er niet in spelen en reinig terrassen en paden regelmatig. Voor vragen over ziekten bij wilde vogels, waaronder vogelgriep, zijn de NVWA en het RIVM de aangewezen bron. Raak zieke of dode wilde vogels niet aan en meld ze.
Kunnen ganzen ratten aantrekken?
Indirect wel. Het voer dat mensen voor ganzen neerleggen is ook voedsel voor ratten. Stoppen met voeren is daarom een maatregel die twee problemen tegelijk aanpakt.
Bronnen
NOS Nieuwsuur, 4 augustus 2026: Aanpak ganzenoverlast op Texel werkt, maar controverse over afschieten blijft. Met uitspraken van Patty Laan van Faunabeheereenheid Noord-Holland, Michiel van den Bergh van Vogelbescherming Nederland, Niels Kalkman van de Dierenbescherming en boer Albert Hooijer.
Foto: JopkeB, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.