Wageningen University en Hellingman Onderzoek en Advies publiceerden op 23 september 2026 een waarschuwing over de geelpoothoornaar. De soort komt nu in vrijwel heel Nederland voor. Doordat het blad de komende weken van de bomen valt, worden nesten opeens zichtbaar. Juist in die periode lopen mensen tegen nesten aan tijdens snoeien, maaien, oogsten en werk aan gebouwen. In dit artikel leest u waar nesten zitten, waarom werkzaamheden risico geven, wie verantwoordelijk is voor een nest op uw terrein en wat u wel en niet zelf moet doen.
Wat er is gepubliceerd
Op 23 september 2026 verscheen op Nature Today een bericht van Silvia Hellingman en Arnold van Vliet over het voorkomen van ongelukken met de geelpoothoornaar. De kern is kort. Controleer of er een nest is, blijf er vandaan, verstoor het niet, verwijder het niet zelf en zorg dat u snel wegkomt als u toch wordt aangevallen.
De geelpoothoornaar heet met zijn wetenschappelijke naam Vespa velutina nigrithorax. De soort werd eerder Aziatische hoornaar genoemd. Volgens de waarnemingen die tot en met 20 september 2026 zijn gemeld, komt de soort inmiddels verspreid over het hele land voor.
In deze tijd van het jaar leeft een kolonie in het zogenoemde secundaire nest of zomernest. Dat nest kan tot ongeveer een meter breed worden en er kunnen duizenden hoornaars in zitten. In het najaar zit het aantal werksters op het hoogste punt.
Waarom nesten juist nu opvallen
Een secundair nest hangt vaak hoog in een boomtop, soms meer dan tien meter boven de grond. Zolang het blad aan de boom zit, valt zo een nest nauwelijks op. Zodra het blad verkleurt en valt, wordt het nest ineens zichtbaar.
Dat betekent twee dingen. U zult de komende weken meer meldingen zien en horen, zonder dat er meer nesten zijn dan vorige maand. En u kunt op uw eigen terrein een nest ontdekken dat er de hele zomer al hing.
Nesten zitten overigens lang niet altijd hoog. Ze worden ook aangetroffen in hagen en struiken, in spouwmuren, onder dakranden en daknokken, in schuren, loodsen en carports, tegen gevels en onder balkons. Ook hooggelegen constructies in het landschap, zoals elektriciteitsmasten en industriële installaties, worden gebruikt. Er zijn zelfs nesten gevonden onder rioolputdeksels.
Waarom snoeien en maaien risico geeft
De geelpoothoornaar reageert sterk op zicht, geluid en trillingen. Wachtposten bij het nest worden daardoor geactiveerd. Zij geven alarmferomonen af, waarna de kolonie gezamenlijk gaat verdedigen. Grasmaaien, bosmaaien, snoeien en zagen kunnen zo een directe verdedigingsreactie uitlokken.
Dat maakt het najaar een risicovolle periode voor iedereen die buiten werkt. Denk aan hoveniers en groenvoorzieners, aan medewerkers van gemeenten, aan fruittelers en plukkers, aan dakdekkers en gevelreinigers, aan isolatiebedrijven en aan onderhoudsploegen op recreatieterreinen en bedrijventerreinen.
De praktische regel is eenvoudig. Kijk en luister voordat de machine aangaat. Ziet u hoornaars die telkens naar dezelfde plek in een boom, struik, haag, muur of dakrand vliegen? Hoort u aanhoudend gezoem? Ziet u een grijze of beige massa tussen de takken hangen? Dan is er zeer waarschijnlijk een nest.
Wat het onderzoek over afstand laat zien
Nature Today verwijst naar een Zuid-Koreaans onderzoek waarin zes nesten bewust werden verstoord door een volledig beschermde proefpersoon. De uitkomsten zijn bruikbaar voor een werkinstructie.
- Wegrennen werkt beter dan rustig weglopen. Op twintig meter van het nest vlogen bij rustig weglopen nog ongeveer tien werksters mee. Bij wegrennen waren dat er gemiddeld nog anderhalf.
- Zelfs op driehonderd meter afstand waren nog enkele hoornaars in de verdediging.
- Stilstaan of door de knieën gaan maakt geen verschil. In beide gevallen gingen gemiddeld ongeveer dertig hoornaars in de aanval.
- Een hoed met een brede rand hielp wel. De proefpersoon werd daarmee 75 procent minder gestoken.
De geteste nesten bevatten tussen 97 en 254 werksters, gemiddeld 175. In het najaar kunnen er flink meer werksters in een nest zitten. De aantallen uit het onderzoek zijn dus eerder een ondergrens dan een bovengrens.
Let ook op losse hoornaars bij fruit en terras
U hoeft niet in de buurt van een nest te zijn om problemen te krijgen. Een foeragerende hoornaar heeft een eigen vlucht- en vechtafstand. Wie die zone doorbreekt, bijvoorbeeld door het dier weg te slaan of per ongeluk plat te drukken, krijgt te maken met alarmferomoon. Dat blijft hangen op kleding en huid. Andere hoornaars die in dezelfde omgeving zoeken, pikken dat signaal op. Zo kan een aanval ontstaan zonder dat er een nest in de buurt is.
Geelpoothoornaars jagen op honingbijen, hommels, zweefvliegen en vlinders. Ze komen ook af op bloemen, rijp fruit, vlees, vis, schaaldieren en kadavers. Voor horeca, recreatiebedrijven, fruittelers en verenigingen met een buitenterras betekent dat het volgende.
- Ruim rottend fruit onder bomen en struiken regelmatig op.
- Laat geen vlees, vis of restanten onafgedekt buiten staan.
- Houd afvalbakken op het terras gesloten.
- Instrueer personeel om niet te slaan. Blijf rustig en wacht tot het dier weg is.
Wie is verantwoordelijk voor een nest op uw terrein?
Dit punt wordt vaak verkeerd begrepen. Volgens de Rijksoverheid is het volledig verwijderen van de geelpoothoornaar uit Nederland niet meer mogelijk en ook niet meer verplicht voor provincies. Verschillende provincies bestrijden alleen nog in natuurgebieden, vanuit hun taak om de biodiversiteit te beschermen. De aanpak verschilt per provincie.
Gemeenten halen soms een nest weg, bijvoorbeeld als het op een risicovolle plek hangt waar veel mensen komen, zoals bij een speeltuin of een sportveld. Sommige gemeenten vergoeden de verwijdering of sturen een vaste bestrijder. Vraag dat na bij uw eigen gemeente.
Hangt het nest op privéterrein en geeft het overlast? Dan is de eigenaar van dat terrein verantwoordelijk voor de bestrijding. Voor bedrijven, VvE’s, vastgoedbeheerders, recreatiebedrijven en agrarische ondernemers is dat de kern van dit nieuws. U kunt er niet vanuit gaan dat een overheid het voor u regelt.
Wij schreven eerder over het nieuwe beleid in Noord-Holland en over de sterke toename van nesten in Flevoland.
Wat u beter niet doet
Rond hoornaarnesten gaat het vaak mis met goedbedoelde eigen acties. De belangrijkste dingen om te laten.
- Spuit een nest nooit met een waterstraal. U verstoort de kolonie zonder haar uit te schakelen.
- Steek een nest nooit in brand. Dat is levensgevaarlijk en het veroorzaakt met enige regelmaat woningbranden.
- Gebruik buiten geen gif. Buiten het huis gif gebruiken is verboden en schadelijk voor de natuur. Een bestrijder mag alleen een middel gebruiken dat door het Ctgb is toegelaten, en moet de gebruiksaanwijzing strikt volgen. Voor gebruik in spouwmuren gelden extra regels.
- Gebruik geen voorjaarsvallen. De Rijksoverheid adviseert deze vallen niet, omdat de werking niet is aangetoond, omdat ze ook nuttige insecten vangen en omdat de kans op steken juist groter wordt.
- Probeer het nest niet zelf te verwijderen. Een gewoon imkerpak beschermt niet voldoende tegen de steken van deze soort.
- Houd bij een nest in de buurt ramen en deuren gesloten tot het nest weg is.
Wat te doen als u toch wordt aangevallen
- Draai uw gezicht weg van het nest of van de richting waar de dieren vandaan komen.
- Bescherm uw gezicht en nek met handen en armen.
- Buig voorover en ren minimaal tien meter weg, liefst verder. Blijf niet staan.
- Maak geen wilde armbewegingen en sla geen hoornaar dood. Dat trekt er juist meer aan.
- Spring niet in het water. De dieren blijven boven het wateroppervlak wachten.
- Vlucht zo mogelijk een huis, schuur of auto in en sluit direct ramen en deuren.
Over de steek zelf geeft de Rijksoverheid een nuchtere uitleg. De steek doet pijn, maar is voor de meeste mensen niet gevaarlijker dan die van andere wespen en hoornaars in Nederland. Gevaarlijk wordt het bij een allergische reactie, bij meerdere steken of bij een steek in mond of keel. In die gevallen is direct medische hulp nodig.
Wat dit betekent voor uw bedrijf of vereniging
Voor organisaties met buitenwerk is dit vooral een kwestie van werkvoorbereiding. Een paar afspraken maken al veel verschil.
- Neem een nestcontrole op in de werkvoorbereiding voor snoeien, maaien, oogsten, gevelwerk en dakwerk. Vijf minuten kijken en luisteren voordat de machine start.
- Leg vast wat een medewerker doet bij een vondst. Wie belt, wie zet af, wie schakelt de opdrachtgever in.
- Neem het onderwerp op in de risico-inventarisatie en evaluatie en in de toolboxbespreking.
- Loop voor het seizoen de risicoplekken op uw terrein langs. Denk aan hoge bomen, hagen, schuren, carports, dakranden en spouwen.
- Laat bij twijfel eerst kijken voordat er wordt gewerkt.
Voor campings, sportparken, zorglocaties en scholen geldt daarnaast dat een nest op een plek waar veel mensen komen om een snellere beslissing vraagt dan een nest achter in een bosperceel. De plaats bepaalt de urgentie, niet alleen de grootte van het nest.
Wanneer schakelt u een professional in?
Schakel een gespecialiseerde en gecertificeerde bestrijder in zodra er een nest is aangetroffen op een plek waar mensen komen of waar gewerkt moet worden. Vraag daarbij expliciet naar ervaring met de geelpoothoornaar. Deze nesten vragen om andere beschermingsmiddelen en om andere technieken dan een gewoon wespennest.
Melden helpt ook. Vondsten kunnen worden doorgegeven via Waarneming.nl. Hoe eerder een nest wordt gevonden en verwijderd, hoe trager de soort zich uitbreidt. Uit de cijfers die Nature Today noemt, blijkt dat een nest dat blijft hangen het jaar daarna gemiddeld 8,6 nieuwe nesten oplevert. In Overijssel, waar ook nesten bij particulieren worden verwijderd, komt dat gemiddelde uit op 1,3.
Meer over onze aanpak leest u op de pagina over wespenbestrijding, op de pagina wespennest verwijderen en in ons artikel Wat is IPM?. Het verschil met de inheemse soort beschreven wij in het artikel over de Europese hoornaar.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik een nest van de geelpoothoornaar?
Een secundair nest is een grijze tot beige, bolvormige massa die tot ongeveer een meter breed kan worden. Het hangt vaak hoog in een boom, maar ook in hagen, onder dakranden, in schuren en tegen gevels. De vliegopening zit meestal aan de zijkant. Ziet u hoornaars steeds naar dezelfde plek vliegen, dan wijst dat op een nest.
Is de geelpoothoornaar gevaarlijker dan een gewone wesp?
Volgens de Rijksoverheid is de steek voor de meeste mensen niet gevaarlijker dan die van andere wespen en hoornaars. Het verschil zit in het gedrag bij het nest. De soort verdedigt het nest actief en volhardend, waardoor meerdere steken sneller kunnen ontstaan. Bij een allergische reactie, meerdere steken of een steek in mond of keel is altijd direct medische hulp nodig.
Verwijdert de gemeente of de provincie het nest op mijn terrein?
Meestal niet. Provincies zijn niet meer verplicht de soort volledig te verwijderen en richten zich vooral op natuurgebieden. Gemeenten halen soms een nest weg op een risicovolle openbare plek. Hangt het nest op privéterrein, dan is de eigenaar verantwoordelijk. Vraag altijd na wat uw eigen gemeente doet, want dat verschilt.
Kan een nest in een spouwmuur zitten?
Ja. Nesten worden ook in spouwmuren, onder dakranden en in daknokken gevonden. Dat is een belangrijk aandachtspunt bij isolatiewerk en gevelonderhoud. Voor het gebruik van middelen in een spouwmuur gelden extra regels. Laat dit altijd door een professional beoordelen.
Wat gebeurt er met het nest in de winter?
Een nest wordt na de winter niet opnieuw gebruikt. De kolonie sterft af en alleen jonge koninginnen overwinteren elders. Een leeg nest in een kale boom hoeft daarom niet meer te worden verwijderd. Twijfelt u of een nest nog actief is, blijf er dan uit de buurt en laat het beoordelen.
Moet ik een waarneming melden?
Dat wordt aangeraden. Meldingen via Waarneming.nl helpen om de verspreiding te volgen en om nesten sneller te vinden. Een melding is geen vervanging van een bestrijding. Als het nest op uw terrein overlast geeft, blijft u zelf verantwoordelijk voor het laten verwijderen.
Bronnen
Nature Today, 23 september 2026: Hoe voorkom je ongelukken met de geelpoothoornaar? Tekst van Silvia Hellingman, Hellingman Onderzoek en Advies, en Arnold van Vliet, Wageningen University en Research. Rijksoverheid, pagina Geelpoothoornaar (Aziatische hoornaar) in Nederland, bijgewerkt op 16 september 2026. Foto: Victoriatell, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Lees ook
- Noord-Holland haalt niet meer elk nest van de geelpoothoornaar weg: wat betekent dat voor uw terrein?
- De 10 ergste wespennest-bestrijding fails (en wat je ervan leert)
- Wespennest in de muur of spouwmuur: wat te doen?
- Wespensteek: eerste hulp en allergie herkennen
- Wespennest verwijderen: veilig of zelf doen?