Meerdere mensen gestoken bij hoornaarnest in de Kampina: wanneer moet een nest van de Europese hoornaar weg?

Bij een nest van de Europese hoornaar in natuurgebied de Kampina bij Oisterwijk zijn de afgelopen weken meerdere mensen gestoken. Natuurmonumenten haalt het nest voorlopig niet weg. In dit artikel leest u waarom augustus het lastigste moment van het jaar is, hoe u de Europese hoornaar herkent, wanneer een nest wel en niet weg moet, en wat u kunt doen als er een nest op uw terrein of aan uw pand zit.

Wat er in de Kampina gebeurde

Op woensdag 19 augustus 2026 werd in natuurgebied de Kampina bij Oisterwijk een vrouw drie keer gestoken door Europese hoornaars. Zij bevond zich diep in het gebied. De brandweer reed met een terreinwagen het bos in om haar naar buiten te helpen. Ambulancemedewerkers trokken uit voorzorg brandweerpakken aan om zichzelf tegen steken te beschermen. Dat meldden BN DeStem en 112Brabant diezelfde dag.

Het nest zit in een boom aan de Valkeniersbaan, vlak bij camping Morgenrood. Het ligt niet op het terrein van de camping, maar op grond van Natuurmonumenten. Natuurmonumenten heeft flyers met waarschuwingen opgehangen, linten gespannen en een wandelroute afgesloten. Toch komen bezoekers nog steeds dicht bij het nest. Een eerdere afzetting is volgens de organisatie zelfs kapotgemaakt.

Volgens mensen op de camping zouden op zondag zeker tien mensen zijn gestoken, van wie drie naar het ziekenhuis moesten. Natuurmonumenten houdt geen aantallen bij en de camping kon dit niet bevestigen. Dat is een belangrijke nuance. Het is duidelijk dat er meerdere mensen zijn gestoken. Het exacte aantal is dat niet.

Natuurmonumenten wilde het nest vooralsnog niet weghalen. De organisatie wijst erop dat de Europese hoornaar bij de Nederlandse natuur hoort, anders dan de Aziatische variant. Daarom is de plek afgezet in plaats van geruimd. Een boswachter zou samen met een deskundige ter plaatse gaan kijken wat er verder kon gebeuren.

Waarom augustus het drukste moment is

Een hoornaarnest begint in het late voorjaar met een koningin. Het groeit de hele zomer door en is rond augustus op volle sterkte. Dat is precies de periode waarin veel mensen buiten zijn, in natuurgebieden lopen en op campings staan.

Nesten van de Europese hoornaar zijn volgens de Wespenstichting actief van eind april of begin mei tot in november. Een enkel nest houdt het tot in december vol. In september en oktober lopen ze langzaam leeg. Het nest wordt daarna niet opnieuw gebruikt.

Dat verklaart waarom hetzelfde nest in juni nauwelijks opviel en in augustus tot incidenten leidt. Het dier is niet veranderd. Het aantal werksters wel.

Zo herkent u de Europese hoornaar

De Europese hoornaar is de grootste sociale wesp van Nederland. Werksters zijn ongeveer 22 tot 27 millimeter lang, koninginnen 28 tot 35 millimeter. Ziet u een opvallend grote wesp met een laag, zwaar geluid, dan is dat vrijwel zeker deze soort.

De belangrijkste kenmerken zijn de roodbruine delen. U ziet roodbruin op de kop, op het borststuk en aan de poten. Van alle sociale wespen in Nederland is de Europese hoornaar de enige met roodbruine poten. In de volksmond heet het dier ook wel paardenwesp. De naam horzel wordt er weleens voor gebruikt, maar een horzel is een vliegensoort.

Verschil met de geelpoothoornaar

Dit onderscheid is belangrijk, omdat er voor beide soorten iets anders geldt.

• Europese hoornaar. Groter. Duidelijk roodbruin rond de kop, op het borststuk en aan de poten. Hoort hier thuis. Een nest hoeft u niet te melden.
• Geelpoothoornaar, ook wel Aziatische hoornaar. Iets kleiner. Vrijwel volledig zwart borststuk, donker achterlijf met gele ringen en een geel uiteinde, en poten waarvan het onderste deel helgeel is. Dit is een invasieve exoot die sinds 2017 in Nederland voorkomt. Een waarneming meldt u wel.

Twijfelt u, maak dan op veilige afstand een foto. Aan de poten en het borststuk is het verschil meestal snel te zien. Over de aanpak van de geelpoothoornaar schreven wij eerder een artikel over het nieuwe beleid in Noord-Holland.

Wat het nieuws wel zegt en wat niet

Dit soort berichten leidt snel tot het beeld van een agressief dier dat mensen aanvalt. Dat beeld klopt niet.

De Europese hoornaar zoekt geen zoet op uw terras, zoals de gewone wesp en de Duitse wesp in augustus wel doen. Het dier heeft verder weinig met mensen te maken. Wat wel gebeurt, is dat hoornaars hun nest verdedigen wanneer het naar hun zin te onrustig wordt in de directe omgeving. Dat is defensief gedrag, geen agressie.

Belangrijk detail: hoornaars waarschuwen eerst. Komt u te dichtbij, dan zoemen ze meestal om u heen. Blijft u, dan vliegen ze tegen u aan als laatste waarschuwing. Pas daarna steken ze. De Wespenstichting adviseert bij grote nesten die lager dan twee meter hangen minimaal drie meter afstand te houden.

Wat het nieuws dus wel laat zien, is dat een nest op een druk gebruikte plek een reeel risico oplevert. Wat het niet laat zien, is dat hoornaars in het algemeen gevaarlijk zijn. Een nest in een holle boom achter in een bosperceel waar niemand langsloopt, geeft in de praktijk geen problemen.

Waar zitten nesten meestal?

De Europese hoornaar bouwt het liefst in donkere, holle ruimtes. In natuurgebieden zijn dat vooral holle bomen. Bij gebouwen ziet u regelmatig andere plekken.

• Spouwmuren en holle wanden.
• Onder dakbedekking, achter boeidelen en in kapconstructies.
• Nestkasten en vogelhuisjes.
• Rolluikkasten en schuine daken van bijgebouwen.
• Schuren, stallen, tuinhuizen en zolders.
• Composthopen.
• Heel soms ondergronds.

Nesten worden fors. Een doorsnede van dertig centimeter is normaal, en in Nederland komen nesten tot ongeveer vijfenzeventig centimeter voor. Wordt de holte te krap, dan bouwen de hoornaars aan de buitenkant verder. Dat is anders dan bij de geelpoothoornaar, die in de zomer vaak verhuist naar een tweede nest hoog in een boom.

Wat betekent dit voor campings, recreatie en terreinbeheer?

De casus in Oisterwijk is voor bedrijven met buitenterrein herkenbaar. Het nest zat niet op de camping, maar het incident raakte de camping wel. Gasten liepen in het gebied en hulpdiensten hadden hulp nodig om de locatie te vinden.

Voor campings, recreatiebedrijven en terreinbeheerders zijn dit de punten die er in de praktijk toe doen.

• Weet waar uw grens ligt. Zit het nest op uw perceel of op dat van een buur, een natuurorganisatie of de gemeente? Dat bepaalt wie kan besluiten en wie kan handelen.
• Zet af op de juiste afstand. Een lint op twee meter van een groot nest is te dichtbij. Zet ruim af en leg uit waarom, want een afzetting zonder uitleg wordt genegeerd. Dat gebeurde in de Kampina ook.
• Informeer gasten actief. Een bordje bij de receptie en een bericht in de gasteninformatie werken beter dan alleen een lint in het veld.
• Denk aan de bereikbaarheid. Weet u hoe u hulpdiensten naar een plek op uw terrein leidt? In Oisterwijk hielp een medewerker de hulpdiensten met een tablet de locatie te vinden.
• Leg het vast. Noteer de melding, de datum, de maatregelen en de communicatie naar gasten. Dat is uw dossier als er discussie ontstaat.

Voor zorginstellingen, scholen, kinderopvang en bedrijven met een terras geldt hetzelfde principe. Niet elk nest hoeft weg. Wel moet duidelijk zijn wie er langs die plek loopt en hoe vaak.

Wat betekent dit voor bewoners en VvE?

Zit een nest in een spouwmuur, onder de dakbedekking of in een rolluikkast, dan is de situatie anders dan in een bos. Mensen slapen op enkele meters afstand. Ramen gaan open. Onderhoud aan de gevel of het dak brengt iemand pal voor de invliegopening.

In een VvE of bij vastgoedbeheer speelt er nog iets. De invliegopening zit vaak in een gemeenschappelijk deel, terwijl de overlast bij een individuele bewoner terechtkomt. Regel daarom vooraf wie de melding oppakt en wie opdracht mag geven. Dat scheelt weken discussie in het hoogseizoen.

Wat kunt u zelf doen en wat juist niet

1. Bepaal eerst waar de in- en uitvliegopening zit. Kijk vanaf ruime afstand een paar minuten naar de vliegrichting.
2. Houd afstand. Ga niet dichtbij staan om te filmen en laat kinderen en huisdieren er niet spelen.
3. Zet de plek af en waarschuw wie er langskomt.
4. Maai, snoei of boor niet in de buurt van een nest. Trillingen en geluid zijn de meest voorkomende aanleiding voor een verdedigingsreactie.
5. Laat buitenverlichting bij een nest zoveel mogelijk uit. Hoornaars vliegen ook in de schemering en worden door licht aangetrokken.
6. Doe de opening niet dicht. Dat is de fout die wij het vaakst zien. Een dichtgestopt gat leidt ertoe dat de dieren een andere uitweg zoeken, soms naar binnen.
7. Spuit er niets in. Zelf spuiten van onderaf werkt zelden en maakt het nest juist defensief.

Wanneer moet een nest weg en wanneer niet?

De Europese hoornaar staat in Nederland niet op de lijst van beschermde soorten. Bestrijding is toegestaan wanneer er sprake is van overlast of gevaar. In Duitsland en Belgie ligt dat anders, wat van belang kan zijn voor bedrijven in de grensstreek. Meer daarover leest u op onze pagina over de regels bij het verwijderen van een hoornaarnest.

Dat het mag, betekent niet dat het altijd verstandig is. Hoornaars vangen grote aantallen insecten, waaronder vliegen. Een nest ver van looproutes doet niemand kwaad en verdwijnt vanzelf in het najaar.

Wij adviseren te kijken naar afstand en gebruik, niet naar het dier.

• Laten zitten. Nest in een holle boom of achter op een perceel, ver van paden, terrassen, speelplekken en werkplekken.
• Afzetten en volgen. Nest op enige afstand van een route die u tijdelijk kunt omleiden. Dit is wat Natuurmonumenten in de Kampina probeerde.
• Laten behandelen. Nest bij een deur, een terras, een speelplek, een slaapkamer, een rolluikkast of een werkplek. Ook wanneer onderhoud aan gevel of dak binnenkort nodig is, of wanneer iemand in de directe omgeving allergisch is.

Zit een nest niet op uw eigen grond, dan ligt het besluit bij de eigenaar. In de Kampina is dat de terreineigenaar. Bij een nest in de openbare ruimte is dat de gemeente.

Zo verkleint u de kans op problemen volgend seizoen

Een verlaten nest wordt niet opnieuw gebruikt, maar een geschikte holte wel. De beste maatregelen neemt u daarom in het najaar en de winter, als het nest leeg is.

• Controleer in oktober en november gevel, dakrand, boeidelen en rolluikkasten op openingen.
• Sluit openingen in de spouw en onder dakpannen af met materiaal dat ventilatie niet blokkeert.
• Maak nestkasten aan het eind van het seizoen leeg en sluit kasten die u niet wilt gebruiken.
• Houd zolders, schuren en tuinhuizen dicht in het voorjaar. Een koningin zoekt in april en mei een plek uit.
• Loop uw terrein in mei nog eens langs. Een klein nest is dan eenvoudig en veilig aan te pakken. In augustus is dat een heel ander verhaal.

Deze volgorde past binnen IPM, wat staat voor Integrated Pest Management. Daarbij kijken wij eerst naar de oorzaak en de toegang, dan naar wering en pas als laatste naar een bestrijdende maatregel. Hoe wij dat doen, leest u op de pagina over onze werkwijze en op de pagina over wespen- en hoornaarnesten verwijderen.

Bronnen

• BN DeStem, Opnieuw raak rond hoornaarnest bij Oisterwijk, vrouw drie keer gestoken, brandweer haalt haar uit bos, 19 augustus 2026.
• 112Brabant, Hoornaars zorgen voor problemen, wandelroute afgesloten, 19 augustus 2026.
• Wespenstichting, Europese hoornaar, geraadpleegd op 24 augustus 2026.
• Foto: Quartl, licentie Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 (CC BY-SA 3.0), via Wikimedia Commons.