De gemeente Geldrop-Mierlo plaatste in augustus 2026 de eerste slimme rattenvallen. Zodra er een rat wordt gevangen, krijgt de gemeente automatisch een digitale melding. In dit artikel leest u wat zo’n val precies meet, wat digitale monitoring oplevert voor gemeenten en bedrijven, en waarom een val de oorzaak van de overlast niet wegneemt.
Wat de gemeente Geldrop-Mierlo doet
De gemeente Geldrop-Mierlo maakte op 19 augustus 2026 bekend dat zij een proef start met slimme rattenvallen. De vallen staan op een beperkt aantal plekken waar eerder ratten zijn gezien of waar meldingen over binnenkwamen.
De vallen zijn afgesloten en beveiligd en gemaakt voor gebruik in de openbare ruimte. Kinderen, voorbijgangers en huisdieren kunnen niet bij de inhoud komen. Zodra er een rat is gevangen, registreert de val dat automatisch en gaat er een digitaal bericht naar de gemeente.
Medewerkers hoeven daardoor niet alle vallen op vaste momenten langs te gaan. Zij kunnen direct naar de plek waar iets gebeurt. Volgens het Eindhovens Dagblad gaat het om twee vallen, geplaatst in samenspraak met een ongediertebestrijder.
De gemeente zet er zelf een belangrijke nuance bij. Een val op straat betekent niet dat er een rattenplaag is. De vallen staan er om te meten hoe groot de overlast is en hoe die zich ontwikkelt. Na de proef volgt een evaluatie. Pas daarna beslist de gemeente of zij hiermee doorgaat.
Inwoners melden waarnemingen via de BuitenBeter-app. Die meldingen vormen samen met de vangstgegevens het beeld waarop de gemeente haar maatregelen baseert.
Waarom gemeenten met vallen werken en niet met gif
Sinds 1 januari 2023 geldt in Nederland een IPM-systeem voor de beheersing van ratten en muizen, zowel buiten als binnen. IPM staat voor Integrated Pest Management. Preventie, inspectie en niet chemische maatregelen staan daarbij voorop.
Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) beschrijft die volgorde heel concreet. Eerst voedsel opruimen. Dan nestelplaatsen en doorgangen weghalen. Daarna de populatie monitoren en klemmen en vallen inzetten. Pas als dat alles onvoldoende is, mag een gecertificeerd bedrijf een rodenticide gebruiken als laatste redmiddel.
Monitoring en vallen zijn dus geen omweg om de regels heen. Ze staan letterlijk in het systeem. Een gemeente die vallen plaatst en gegevens verzamelt, doet precies wat er van haar gevraagd wordt.
Wat een slimme val eigenlijk meet
Een slimme val meet één ding heel nauwkeurig. Hij meet dat er op dat punt, op dat moment, een rat actief was en in de val liep.
Dat is waardevolle informatie. Het is alleen iets anders dan een populatiecijfer. Vijf vangsten in een week betekent niet dat er vijf ratten waren en nu nul. Het betekent dat er op die plek genoeg aanleiding was voor ratten om te komen.
Andersom geldt hetzelfde. Nul vangsten betekent niet automatisch nul ratten. Ratten mijden nieuwe voorwerpen in hun vertrouwde omgeving vaak dagen tot weken. Ook kan er vlakbij een aantrekkelijkere voedselbron liggen waar geen val staat.
In de praktijk kijken wij daarom nooit alleen naar vangst. Wij kijken naar het patroon over de tijd, naar de plekken waar wel en niet gevangen wordt, en naar sporen die los van de val zichtbaar zijn.
Wat digitale monitoring wel oplevert
- Snelheid. U weet dezelfde dag dat er activiteit is, in plaats van pas bij de volgende ronde.
- Minder lege controles. Uw uren gaan naar de plekken waar echt iets gebeurt.
- Een tijdlijn. U ziet of activiteit toeneemt, afneemt of zich verplaatst na een maatregel.
- Onderbouwing. U kunt laten zien wat u wanneer heeft gedaan en wat dat opleverde.
- Een gesprek op basis van feiten. Bij een gedeeld pand of terrein voorkomt dat eindeloze discussie over wie de bron is.
Wat monitoring niet oplost
Een val vangt een rat. Een val ruimt geen etensresten op. Een val dicht geen gat onder een deur. Een val snoeit geen dichte begroeiing langs een muur.
Zolang voedsel, water en dekking beschikbaar blijven, blijft de plek aantrekkelijk. Nieuwe dieren nemen de vrijgekomen ruimte in. Dat is geen tegenvaller, dat is normaal gedrag van een soort die afgaat op wat er te halen valt.
Monitoring is dus een meetinstrument. Het vertelt u waar u moet ingrijpen. Het ingrijpen zelf gebeurt bouwkundig en organisatorisch.
Is dit ook relevant voor Groot Amsterdam en Flevoland?
Geldrop-Mierlo ligt in Brabant. De techniek en de aanleiding zijn niet aan een regio gebonden.
In Groot Amsterdam spelen eigen omstandigheden mee. Oude panden met veel leidingdoorvoeren. Aaneengesloten bouwblokken met gedeelde kruipruimtes. Ondergrondse containers waar bijplaatsingen ontstaan. Water dicht op de bebouwing.
In Flevoland ziet u vaker ruime bedrijventerreinen, buitenopslag en een directe overgang van bedrijfsterrein naar akker of berm. Daar komt de druk vaker van buiten het perceel.
In beide gevallen blijft hetzelfde gelden. Ratten volgen voedsel, water en dekking. Vangstgegevens laten zien waar die drie samenkomen.
Wat dit betekent voor bedrijven
Wat een gemeente nu op straat test, gebruiken bedrijven al langer binnen het eigen hek. Denk aan een magazijn, een productielocatie, een keuken of een afvalruimte.
Voor bedrijven die met voedsel werken zit de winst vooral in aantoonbaarheid. HACCP is een systeem waarmee bedrijven risico’s voor voedselveiligheid beheersen. Daar hoort bij dat u laat zien dat u uw risico’s kent en beheerst.
Een registratie met datum en tijd maakt dat concreet. Bij een audit kunt u tonen wanneer er activiteit was, wat u toen heeft gedaan en wat daarna gebeurde. Zie ook onze pagina over plaagdierbeheersing in de voedingsindustrie en over horeca.
Dat helpt ook bij een inspectie. De NVWA kijkt bij levensmiddelenbedrijven niet alleen of er dieren aanwezig zijn, maar ook of u genoeg doet om overlast te voorkomen.
Voor VvE’s en vastgoedbeheerders werkt monitoring anders, maar net zo goed. In een gedeeld gebouw ligt de bron vaak niet in de ruimte waar de klacht vandaan komt. Een plattegrond met meetpunten laat zien waar het zwaartepunt echt ligt. Meer daarover leest u op onze pagina voor VvE en vastgoedbeheer.
Hoe u vangstgegevens verstandig leest
- Kijk naar de plek. Steeds dezelfde val actief betekent meestal een bron vlakbij.
- Kijk naar het tijdstip. Activiteit vlak na sluitingstijd wijst vaak op afval of restanten.
- Kijk naar het verloop. Loopt de vangst terug na een maatregel en blijft dat zo, dan werkte die maatregel.
- Kijk naar verplaatsing. Stopt punt A en begint punt B, dan is het dier verhuisd en niet verdwenen.
- Kijk naar nul. Blijft alles nul terwijl u wel sporen ziet, dan staat de val waarschijnlijk verkeerd.
Wat u zelf kunt controleren rond uw pand
U hoeft geen apparatuur te hebben om een eerste beeld te krijgen. Loop uw terrein eens rustig rond met een zaklamp, ook overdag onder opslag en langs de gevel.
- Keutels van ongeveer 1 tot 2 centimeter, vaak in groepjes langs een muur of achter opslag.
- Veegsporen. Donkere, vettige strepen op een vaste looproute langs een muur of leiding.
- Graafsporen. Gaten in de grond langs een fundering, onder een schuur of in een talud.
- Knaagschade aan hout, kunststof, kabels of verpakkingen.
- Voetsporen en staartsleep in stof of zand.
- Geluid in de nacht in plafond, spouw of kruipruimte.
Ziet u een rat overdag in het open veld lopen, dan hoeft dat niet meteen te betekenen dat de populatie groot is. Het kan ook aan verstoring liggen, bijvoorbeeld door graafwerk of het opruimen van een hoek. Meerdere signalen tegelijk zeggen meer dan één waarneming.
Zo verkleint u de kans op overlast
- Sluit afval af. Zorg dat containers en klepdeksels echt dicht kunnen en blijven.
- Voorkom bijplaatsingen naast een container. Een volle zak op straat is een maaltijd.
- Ruim etensresten en gemorst product dagelijks op, ook onder apparatuur en achter de pers.
- Beperk water. Denk aan lekkende kranen, verstopte goten, drinkbakken en plassen bij een afvoerputje.
- Houd een strook van minstens een halve meter vrij langs de gevel. Ratten lopen graag met dekking mee.
- Snoei begroeiing die tegen de gevel groeit en haal opslag weg die al jaren tegen de muur staat.
- Dicht openingen af. Een rat kan door een gat van ongeveer twee centimeter. Let op leidingdoorvoeren, deurnaden en roosters.
- Zet voorraad los van de vloer en los van de muur, zodat u eronder en erlangs kunt kijken.
- Controleer putdeksels en rioolaansluitingen. Een kapotte of ontbrekende afdichting is een directe route naar binnen.
Meer over onze aanpak leest u op de pagina werkwijze en op de pagina over rattenbestrijding.
Wanneer is professionele inspectie verstandig?
Een enkele waarneming aan de rand van een terrein hoeft geen reden tot actie te zijn. Er zijn wel situaties waarin een inspectie de moeite loont.
- U ziet meerdere signalen tegelijk, bijvoorbeeld keutels én knaagschade én geluid.
- De overlast komt terug nadat u de zichtbare oorzaken heeft aangepakt.
- U werkt met voedsel en wilt kunnen aantonen dat u beheerst.
- Het gaat om een gedeeld pand waarin niemand weet waar de bron zit.
- U vermoedt een route via riool, kruipruimte of buurpand die u zelf niet kunt beoordelen.
Wij beginnen dan niet met middelen. Wij zoeken eerst uit waar de dieren vandaan komen, waarop ze afkomen en waar ze binnenkomen. Daarna bespreken we welke maatregelen echt effect hebben en wat we monitoren om te zien of het werkt.
Veelgestelde vragen
Wat is een slimme rattenval precies?
Het is een afgesloten val met een sensor. Als er een dier gevangen wordt, registreert de val dat en stuurt hij automatisch een melding. De beheerder ziet dus datum, tijd en locatie zonder ter plaatse te kijken.
Zegt het aantal vangsten hoeveel ratten er zijn?
Nee. Vangst zegt iets over activiteit op dat punt, niet over de omvang van de populatie. Het patroon over meerdere weken zegt veel meer dan een los getal.
Mag ik zelf rattengif kopen en gebruiken?
Sinds 2023 mogen particulieren geen rattengif op basis van bloedverdunners meer gebruiken. Voor muizen binnenshuis zijn er nog middelen op basis van alfachloralose. Wij adviseren gif sowieso niet en werken bewust gifloos.
Wat moet ik doen als ik overdag een rat zie?
Noteer plek en tijd en kijk of u meer signalen ziet, zoals keutels, graafsporen of knaagschade. Op openbaar terrein meldt u het bij uw gemeente. Op eigen terrein loont het om eerst voedsel, water en dekking na te lopen.
Helpt monitoring ook als ik geen bedrijf heb?
Bij een woning is een vaste ronde meestal genoeg. Monitoring loont vooral op grotere terreinen, in gedeelde gebouwen en op locaties waar u moet kunnen aantonen wat u doet.
Hoe lang duurt het voordat een maatregel effect heeft?
Bouwkundige maatregelen werken direct op de route, maar het effect wordt pas zichtbaar in de weken erna. Reken op meerdere weken meten voordat u een conclusie trekt.
Bronnen
Gemeente Geldrop-Mierlo, nieuwsbericht Slimme rattenvallen helpen gemeente rattenoverlast gerichter aan te pakken, 19 augustus 2026. Omroep Brabant, 19 augustus 2026. Eindhovens Dagblad, 21 augustus 2026. College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb), pagina Knaagdieren bestrijden, geraadpleegd 26 augustus 2026. NVWA, Muizen en ratten bestrijden volgens de IPM-aanpak, geraadpleegd 26 augustus 2026. Foto: Dunpharlain, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Lees ook
- De kruipruimte onder uw woning: een onzichtbare snelweg voor ratten en muizen
- Rattenziekten: gezondheidsrisico’s voor mensen en huisdieren
- Ongedierte op de woonboot: waarom ratten via de kade en de loopplank binnenkomen
- Afval bij basisschool trekt ongedierte aan: wat dit uw bedrijf leert over preventie
- Gemeente Diemen waarschuwt voor meer ratten door droogte: waarom water nu net zo belangrijk is als voedsel