NVWA organiseert bijeenkomst over plaagdieren in Alkmaar: wat horeca en winkels nu al kunnen doen

De NVWA houdt op dinsdag 22 september 2026 een bijeenkomst over het aanpakken van plaagdieroverlast in het stadhuis van Alkmaar. De bijeenkomst is bedoeld voor horecabedrijven en winkels. Op maandag 14 september was er al een vergelijkbare bijeenkomst in Leeuwarden. Hieronder leest u wat de toezichthouder hiermee wil bereiken, wat dit betekent voor bedrijven in Noord-Holland en Flevoland, en welke maatregelen u niet hoeft uit te stellen tot die datum.

Wat de NVWA organiseert

De NVWA nodigt ondernemers uit voor twee bijeenkomsten over plaagdieroverlast. De eerste was op maandag 14 september 2026 in de raadzaal van het stadhuis in Leeuwarden. De tweede is op dinsdag 22 september 2026 van 10:45 tot 12:00 uur in het stadhuis van Alkmaar aan de Langestraat 97. De inloop start om 10:30 uur. Aanmelden kan via het formulier op de website van de NVWA.

Volgens de NVWA krijgt u tijdens de bijeenkomst informatie over het voorkomen van overlast, met praktische tips en voorbeelden uit de praktijk. Daarnaast is het doel dat ondernemers en organisaties uit dezelfde omgeving elkaar spreken en het probleem samen aanpakken.

Waarom de toezichthouder ook voorlichting geeft

De NVWA controleert horeca, winkels en voedselbedrijven op voedselveiligheid. Bij ernstige plaagdieroverlast kan de toezichthouder een zaak met spoed sluiten. In februari 2026 meldde de NVWA dat het aantal spoedsluitingen door plaagdieren aan het begin van dat jaar hoger lag dan in eerdere jaren. In de eerste zeven weken van 2026 ging het om 22 winkels en horecazaken. In de meeste gevallen ging het om muizen.

Handhaven alleen lost het onderliggende probleem niet op. Een pand dat vandaag wordt leeggehaald en schoongemaakt, kan een half jaar later opnieuw muizen hebben wanneer de toegang niet is gedicht. Daarom werkt de NVWA in enkele steden ook met voorlichting. In Gouda en Leiden liep dit jaar al een project om de kennis van ondernemers over muizenoverlast te vergroten. De bijeenkomsten in Leeuwarden en Alkmaar zijn een vervolg op die lijn.

Wat dit betekent voor bedrijven in Noord-Holland en Flevoland

Alkmaar ligt in Noord-Holland. Dat maakt deze bijeenkomst praktisch bereikbaar voor ondernemers uit onze regio. De locatie is echter minder belangrijk dan de inhoud. De problemen die de NVWA in Leeuwarden en Alkmaar bespreekt, zien wij ook in Amsterdam, Zaanstreek-Waterland, het Gooi, Almere en Lelystad.

Dichte binnensteden, oudere panden, gedeelde muren en gedeelde afvalruimtes maken het bijna onmogelijk om een pand los van zijn omgeving te bekijken. Een restaurant kan de eigen keuken goed op orde hebben en toch muizen krijgen via het buurpand of via een kruipruimte onder het hele blok. Dat is precies de reden waarom de NVWA ondernemers uit dezelfde omgeving bij elkaar zet.

Waarom juist muizen het vaakst het probleem zijn

Een huismuis heeft weinig nodig. Een opening van ongeveer zes millimeter is al genoeg om binnen te komen. Een muis klimt goed, knaagt zich door zachte materialen heen en blijft graag dicht bij een voedselbron. In een keuken, magazijn of winkel zijn kruimels, gemorst product en open verpakkingen al voldoende.

Daar komt bij dat muizen zich snel voortplanten. Een klein probleem dat u een paar maanden laat lopen, is daarna geen klein probleem meer. Meer over het gedrag en de herkenning van deze soort leest u op onze pagina over de huismuis.

Welke signalen wijzen op muizen of ratten?

De meeste bedrijven zien het dier zelf niet als eerste. U ziet meestal eerst de sporen. Let op de volgende signalen.

• Kleine donkere keutels langs plinten, in laden of achter apparatuur.
• Knaagschade aan verpakkingen, kabels, isolatie of deurrubbers.
• Vetsporen en donkere veegplekken langs vaste looproutes.
• Een muffe of scherpe urinegeur in een afgesloten ruimte.
• Geritsel boven een verlaagd plafond of in een spouw, vooral in de avond.
• Verplaatst nestmateriaal zoals papier, karton of isolatie in een hoek.

Ziet u overdag buiten een rat rustig rondlopen zonder dekking te zoeken? Dan kan dat wijzen op een populatie die groter is dan de omgeving comfortabel aankan. Meer hierover leest u in onze kennisbank over ratten.

Wat u zelf kunt controleren, ook zonder bijeenkomst

U hoeft niet te wachten tot 22 september om aan de slag te gaan. Loop uw pand een keer door met een lamp en kijk bewust naar de plekken die u normaal overslaat.

• Controleer de onderkant van buitendeuren. Een kier van meer dan zes millimeter is te veel.
• Kijk naar doorvoeren van leidingen, kabels en afvoeren. Dicht deze af met materiaal waar een knaagdier niet doorheen komt.
• Controleer roosters en ventilatieopeningen op beschadiging.
• Kijk achter en onder apparatuur, koelingen en werkbanken.
• Controleer de opslag. Staat alles vrij van de vloer en vrij van de muur?
• Kijk in de afvalruimte. Sluiten de containers goed? Staat er los afval naast?
• Loop buitenom. Staat er begroeiing tegen de gevel, liggen er pallets of materialen tegen de muur, ligt er voedselafval?

Wat u beter niet doet

Zelf muizengif of rattengif kopen en plaatsen is voor particulieren niet toegestaan. Voor bedrijven gelden strenge regels. Middelen op basis van bepaalde stoffen mogen alleen als laatste stap worden ingezet, door gecertificeerde bedrijven en professionals. Losse lokdozen op eigen initiatief lossen zelden iets op. Ze verhullen vooral hoe groot het probleem werkelijk is.

Lijmplanken zijn ook ongeschikt. Ze zijn dieronvriendelijk en ze vertellen u niets over de oorzaak.

Waarom alleen bestrijden meestal niet genoeg is

Professionele plaagdierbeheersing werkt volgens IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Hierbij staan preventie, inspectie en niet chemische maatregelen voorop. In de praktijk betekent dat het volgende.

• Eerst de oorzaak zoeken. Waar komt het dier binnen en wat trekt het aan?
• Daarna de toegang wegnemen. Dat heet wering.
• Vervolgens voedsel, water en schuilplaatsen beperken.
• Daarna monitoren en vastleggen wat er gebeurt.
• Pas als laatste stap, en alleen wanneer dat mag en nodig is, bestrijdingsmiddelen inzetten.

In de praktijk zien wij dat muizenoverlast in een horecapand zelden stopt bij het plaatsen van vangmiddelen. Vangst zegt iets over de aanwezigheid, niet over de route. Pas als de opening rond een leidingdoorvoer of onder een deur dicht is, blijft het rustig.

Wat een inspecteur wil kunnen zien

Een controleur kijkt naar de situatie in het pand. Daarnaast kijkt hij of zij naar wat u kunt aantonen. Zorg dat u de volgende zaken paraat heeft.

• Een plattegrond met de plaatsing van monitoring en vangmiddelen.
• Een logboek met inspectiedata en bevindingen.
• Rapportages met geconstateerde gebreken en de genomen maatregelen.
• Een overzicht van de wering en bouwkundige aanpassingen die zijn uitgevoerd.
• Vastgelegde afspraken over wie wat doet, zeker in een gedeeld pand.

HACCP is een systeem waarmee bedrijven risico’s voor voedselveiligheid beheersen. Plaagdierbeheersing is daar een vast onderdeel van. Een dossier dat klopt, laat zien dat u het risico structureel beheerst en niet alleen dat u een incident heeft opgelost.

Wanneer professionele inspectie verstandig is

Eén muis in een oud pand in het najaar is niet automatisch een plaag. Meerdere signalen achter elkaar wel. Een inspectie is verstandig wanneer u keutels of knaagschade vindt in een ruimte waar voedsel ligt, wanneer sporen terugkomen nadat u heeft schoongemaakt, wanneer u in een gedeeld pand zit en de buren ook klachten hebben, of wanneer u simpelweg niet weet waar de dieren binnenkomen.

Bij een inspectie kijken wij naar de oorzaak en de omvang. Daarna volgt een plan met wering, monitoring en waar nodig bestrijding. Zie ook onze aanpak voor horeca en voor de voedingsindustrie, of lees meer over muizenbestrijding.

Veelgestelde vragen

Moet ik naar de bijeenkomst van de NVWA?
Nee. Deelname is vrijwillig. De bijeenkomst kan wel nuttig zijn, zeker wanneer u in een winkelstraat of horecagebied zit waar meerdere ondernemers last hebben.

Kan de NVWA mijn zaak sluiten door muizen?
Ja. Bij ernstige overlast die de voedselveiligheid in gevaar brengt, kan de NVWA een zaak met spoed sluiten. Begin 2026 gebeurde dat vaker dan in eerdere jaren.

Wie is verantwoordelijk als de overlast uit het buurpand komt?
U blijft verantwoordelijk voor de voedselveiligheid in uw eigen zaak. Tegelijk lukt het vaak niet om het probleem alleen op te lossen. Maak in dat geval afspraken met de buren, de eigenaar of de VvE en leg die vast.

Mag ik zelf gif gebruiken in mijn bedrijf?
Dat mag alleen binnen strikte voorwaarden en met de juiste certificering. Voor de meeste ondernemers betekent dit dat gif wordt ingezet door een gecertificeerd bedrijf, en alleen als laatste stap.

Bronnen

NVWA, Aanmelden bijeenkomst aanpak plaagdieren Leeuwarden en Alkmaar, geraadpleegd 16 september 2026. NVWA, begin 2026 recordaantal spoedsluitingen door plaagdieren, 13 februari 2026. NVWA, Inspectieresultaten plaagdieren in levensmiddelenbedrijven Gouda en Leiden 2026.

Foto: Daniel Montesinos, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons.