Ongedierte op de zorgboerderij: zo beschermt u deelnemers, dieren en uw keurmerk

Nederland telt meer dan duizend zorgboerderijen. Mensen met een beperking, ouderen met dementie of jongeren die extra begeleiding nodig hebben werken er mee op het erf. Dat maakt een zorgboerderij anders dan een gewoon agrarisch bedrijf. U heeft dieren, voer en mest, maar ook een kantine, een kwetsbare groep mensen en een keurmerk dat u wilt houden. In dit artikel leest u hoe u ongedierte aanpakt zonder deelnemers of dieren in gevaar te brengen.

Waarom een zorgboerderij extra risico loopt

Op een zorgboerderij komen twee werelden samen. Aan de ene kant is er de boerderij met stallen, voeropslag en mest. Dat trekt ratten en muizen aan. Hoe dat werkt leest u in voeropslag en mestkelders. Aan de andere kant is er de zorgkant. Deelnemers eten samen in de kantine. Er staan kippen, konijnen en geiten die geaaid en gevoerd worden. En er lopen mensen rond die een muis of rat niet altijd herkennen als een probleem, of die er juist erg van schrikken.

Kwetsbare deelnemers en ziekterisico

Ratten en muizen dragen ziektes over. Via hun urine en keutels komen bacteriën zoals salmonella en de bacterie van de ziekte van Weil op voer, water en werkbanken terecht. Voor gezonde volwassenen is dat risico klein. Voor ouderen, kinderen en mensen met een zwakke gezondheid is het groter. Deelnemers die dieren voeren en daarna zonder handen wassen een boterham eten, lopen het meeste risico. Zorg dus voor een vaste plek om handen te wassen bij elk dierenverblijf. Maak van handen wassen een vast onderdeel van het dagprogramma.

Kleine dieren, groot rattenprobleem

De knuffeldieren van de zorgboerderij zijn vaak de grootste bron van overlast. Kippen, konijnen en cavia’s krijgen brokken en zaden. Wat op de grond valt, is ’s nachts voor de ratten. Een kippenren met een open voerbak is een rattenrestaurant. Zet voer in gesloten bakken en voer op vaste tijden. Ruim aan het einde van de dag op wat over is. Leg de waterbak op een verhoging. Lees ook ons artikel kippen in de tuin. Alles daarin geldt ook voor de kippenren op uw erf.

Waarom gif hier geen optie is

Op een zorgboerderij mag u geen enkel risico nemen met gif. Deelnemers kunnen een lokdoos openmaken. Een kind kan een dode muis oprapen. Een boerderijhond of kat kan een vergiftigde rat eten. En de uilen en egels op uw erf gaan er ook aan dood, zoals blijkt uit het onderzoek in ons artikel rattengif komt vaak terecht bij egels en uilen. Wij werken daarom altijd gifloos. Dat betekent: toegangsroutes dichten, voer en afval beheren, en vallen op plekken waar deelnemers niet bij kunnen. Dit heet IPM, een stapsgewijze aanpak waarbij bestrijdingsmiddelen de allerlaatste stap zijn.

Uw keurmerk en de inspectie

Veel zorgboerderijen hebben het keurmerk Kwaliteit laat je zien van de Federatie Landbouw en Zorg. Daarbij hoort een risico-inventarisatie en aandacht voor hygiëne. Ook de GGD en de zorgkantoren kijken naar veiligheid op het erf. Heeft u een kantine waar deelnemers eten of een winkeltje met eigen producten? Dan gelden ook de regels voor voedselveiligheid. Meer daarover leest u in boerderijwinkel op het erf. Een logboek van uw ongediertebeheersing helpt u bij elke controle. U laat zien dat u het serieus neemt.

Zo pakken wij een zorgboerderij aan

Wij beginnen met een ronde over het hele erf. Stallen, voeropslag, dierenverblijven, kantine, kantoor en de plek waar deelnemers pauze houden. We dichten kieren bij de dierenverblijven en de kantine. We plaatsen monitoring op veilige plekken, buiten bereik van deelnemers en huisdieren. Alles leggen we vast in een logboek dat u kunt laten zien bij een audit. Met een vast contract komen wij regelmatig terug. Wilt u weten hoe dat werkt op een erf met bezoekers? Lees dan ook kamperen bij de boer. En voor de basis van de agrarische aanpak: ongediertebestrijding voor agrarische bedrijven.