Foto: Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

In woonzorgcomplex Kronehoef in Eindhoven lopen al weken ratten rond. Een bewoonster van 82 jaar is in haar vinger gebeten. In dit artikel leest u wat er speelt, waarom het aanpakken van een enkel appartement een rattenprobleem in een gebouw zelden oplost, en wat verhuurders, zorgorganisaties en bewoners hieraan kunnen doen.

Wat er in Eindhoven is gebeurd

Omroep Brabant en Studio040 berichtten op 25 augustus 2026 over rattenoverlast in woonzorgcomplex Kronehoef in Eindhoven. Bewoners vinden al weken rattenkeutels in hun appartement. Volgens de familie liggen de sporen tot in het bed.

Een dementerende bewoonster van 82 jaar op de begane grond werd in haar middelvinger gebeten. Haar dochter vertelde dat haar moeder de nacht wakker doorbracht en de volgende dag een tetanusprik kreeg.

De appartementen zijn eigendom van woningbouwvereniging Wooninc. Zorgorganisatie Vitalis verleent zorg in een deel van het complex. Volgens de dochter duurde het na de eerste melding ongeveer een week voordat een bestrijdingsbedrijf langskwam. Daarna werd het appartement tijdelijk gesloten en werden vallen geplaatst.

Wooninc laat weten het probleem serieus te nemen en samen met Vitalis en deskundigen te kijken welke aanvullende maatregelen nodig zijn. De corporatie zegt er ook bij dat het oplossen van de overlast niet eenvoudig is.

Waarom dit meer is dan een lokaal incident

Deze casus staat niet op zichzelf. Steeds meer gemeenten en corporaties melden rattenoverlast rond woongebouwen. In Groot-Amsterdam en Flevoland zien wij hetzelfde patroon in complexen met een gedeelde kruipruimte, gedeelde bergingen en een centrale afvalruimte.

Wat deze zaak bijzonder maakt, is het type gebouw. Een woonzorgcomplex combineert zelfstandige woningen met zorg, een gezamenlijke keuken, een receptie en veel logistiek. Dat levert een combinatie op die u zelden bij een gewoon flatgebouw ziet.

Let wel op de nuance. Eén melding zegt niets over de rest van Nederland. Of ratten zich ergens kunnen vestigen, hangt af van lokale omstandigheden zoals voedsel, water, schuilplaatsen en openingen in het gebouw.

Wat een rattenbeet betekent

Een rattenbeet is zeldzaam. Ratten zijn schuw en zoeken normaal geen contact met mensen. Een beet gebeurt vooral als een dier in het nauw zit, of bij mensen die zich in hun slaap niet kunnen verweren. Denk aan zeer jonge kinderen, aan mensen met dementie en aan bedlegerige bewoners.

Laat een rattenbeet altijd door een arts beoordelen. Een bijtwond kan gaan ontsteken. De arts kijkt ook naar de tetanusstatus. Het RIVM beschrijft daarnaast leptospirose, die vooral overgaat via urine van ratten in water of via contact met dieren. Dat risico’s klein, maar een arts kan dat het beste beoordelen.

Let op. Ga bij een beet of bij een wond die in contact is geweest met uitwerpselen of urine altijd naar een huisarts. Ruim uitwerpselen niet droog op met een borstel of stofzuiger. Maak het gebied vochtig, gebruik handschoenen en gooi het materiaal in een gesloten zak weg.

Waarom bestrijden per appartement het probleem verplaatst

Voor een rat is een woongebouw geen verzameling losse woningen. Het is één ruimte met veel doorgangen. Ratten verplaatsen zich langs leidingschachten, door de kruipruimte, via spouwmuren, achter verlaagde plafonds en via meterkasten.

Sluit u één appartement af, dan verdwijnt de zichtbare overlast op die plek. De populatie zelf blijft. De dieren zoeken een andere route en duiken elders in het gebouw op. Dat is precies wat de familie in Eindhoven beschrijft, want de ratten werden ook bij de receptie en in de keuken gezien.

Een aanpak op gebouwniveau begint daarom niet bij vallen zetten. Die begint bij drie vragen. Waar komen de dieren binnen? Waar vinden ze voedsel? Waar kunnen ze zich verstoppen en nestelen?

Wie is waarvoor verantwoordelijk in een woonzorgcomplex

In een complex als dit lopen verantwoordelijkheden door elkaar. Dat vertraagt de aanpak. Een heldere rolverdeling helpt enorm.

De eigenaar of verhuurder gaat over het gebouw. Denk aan gevel, kruipruimte, riolering, leidingdoorvoeren, buitendeuren en de afvalruimte.
De zorgorganisatie gaat over de dagelijkse gang van zaken. Denk aan voedselopslag, maaltijdlogistiek, afvalroutes, incontinentiemateriaal en schoonmaak.
De bewoner of familie gaat over de eigen woning. Denk aan etenswaren, voerresten en opslag onder het bed.

Werkt u met externe partijen, leg dan vast wie welke maatregel uitvoert en binnen welke termijn. Een gedeeld logboek voorkomt dat iedereen naar elkaar wijst terwijl de overlast doorgaat.

Welke signalen wijzen op ratten in een gebouw

Ratten laten duidelijke sporen na. Hoe eerder u ze herkent, hoe kleiner het probleem blijft.

Keutels van ongeveer 1 tot 2 centimeter, spits aan één kant, vaak in groepjes langs muren.
Knaagschade aan verpakkingen, kabels, kunststof leidingen, deurhoeken en isolatie.
Veegsporen. Donkere vetsporen langs plinten en op vaste looproutes.
Graafsporen buiten. Holen bij de gevel, onder terrassen en bij bestrating.
Geluid. Rennen, krabben en piepen in plafonds, schachten of de spouw, vooral in de avond.
Geur. Een aanhoudende scherpe ammoniakgeur in een berging of kruipruimte.
Onrust bij huisdieren of bewoners die zeggen iets te hebben zien lopen.

Een rat die overdag rustig rondloopt, is een extra signaal. Dat wijst vaak op drukte in de schuilplaats of op weinig schuwheid door regelmatig aanbod van voedsel.

Wat u zelf kunt controleren

U hebt hiervoor niet meer nodig dan een zaklamp en een half uur tijd.

Loop buitenom langs de gevel. Kijk naar openingen bij leidingdoorvoeren, ventilatieroosters, stootvoegen en het maaiveld.
Controleer de afvalruimte. Staan containers gesloten? Ligt er materiaal naast? Is de vloer schoon?
Open het luik van de kruipruimte. Kijk met een lamp naar keutels, looppaden in het zand en nestmateriaal.
Kijk in bergingen en fietsenstallingen. Daar staat vaak vergeten materiaal met voedselresten.
Loop de keuken en het voorraadhok na. Let op onderkanten van kasten, achterkanten van apparatuur en de plint.
Vraag bewoners en medewerkers wat zij hebben gezien. Noteer plek, datum en tijdstip.

Zet uw waarnemingen op een plattegrond. Meldingen die zich concentreren rond één schacht of één gevelzijde vertellen u vaak direct waar de bron zit.

Zo verkleint u de kans op ratten in een woon- of zorggebouw

Bestrijden zonder wering werkt tijdelijk. Wering en hygiëne bepalen of het probleem terugkomt.

Dicht openingen groter dan ongeveer 2 centimeter. Gebruik gaas, staalplaat of mortel. Purschuim en kit houden een rat niet tegen.
Sluit leidingdoorvoeren in kruipruimte, meterkast en schachten af.
Controleer de riolering. Een kapotte huisaansluiting of een defecte ontstoppingsput is een klassieke toegangsweg.
Houd afvalcontainers dicht en zet niets ernaast. Maak de afvalruimte dagelijks schoon.
Sla voedsel op in gesloten bakken en minimaal 15 centimeter van de vloer.
Bewaar incontinentiemateriaal en linnengoed gesloten. Papier en vezels zijn aantrekkelijk nestmateriaal.
Houd begroeiing langs de gevel kort en laat een vrije strook langs het pand.
Beperk waterbronnen. Denk aan lekkages, drinkbakjes en afvoergoten.
Voer buiten geen vogels of katten. Dat is in de praktijk een van de sterkste aanjagers van rattenoverlast.

Wat dit betekent voor horeca, voedselbedrijven en andere organisaties

De dochter in Eindhoven maakt een vergelijking die hout snijdt. Bij een restaurant met deze sporen zou de NVWA ingrijpen. In een voedselbedrijf gelden namelijk harde regels.

Werkt u met voedsel, dan is plaagdierbeheersing onderdeel van uw HACCP-systeem. HACCP is een systeem waarmee bedrijven risico’s voor voedselveiligheid beheersen. U moet kunnen laten zien dat u risico’s kent, dat u maatregelen neemt en dat u de resultaten vastlegt.

In de praktijk vraagt een inspecteur naar drie dingen. Zijn er sporen van plaagdieren? Kunnen dieren binnenkomen? Wordt er gemonitord en gerapporteerd? Een logboek met inspectiedata, bevindingen en uitgevoerde acties is dan uw bewijs.

Voor zorginstellingen, VvE en vastgoedbeheer geldt geen HACCP, maar wel dezelfde logica. Een dossier met meldingen, foto’s, inspectierapporten en een plan van aanpak beschermt bewoners en beheerders allebei. Meer daarover leest u op onze pagina over plaagdierbeheersing in de zorg en over VvE en vastgoedbeheer.

Wanneer professionele inspectie verstandig is

Eén rat in de tuin is geen plaag. Toch zijn er situaties waarin wachten weinig oplevert.

U vindt keutels binnen, zeker in een woning, keuken of voorraadruimte.
Meerdere bewoners of medewerkers melden onafhankelijk van elkaar waarnemingen.
U ziet een rat overdag.
De overlast keert terug nadat er eerder is bestreden.
Er is sprake van kwetsbare bewoners, voedselbereiding of een audit.
Er is bijtschade aan kabels of leidingen.

Een inspectie levert dan drie dingen op. U weet waar de dieren binnenkomen, u weet hoe groot het waarschijnlijk is en u krijgt een plan met een volgorde. Onze werkwijze beschrijft die stappen.

Waarom wij bewust zonder gif werken

Professionele plaagdierbeheersing begint niet met bestrijdingsmiddelen. Wij werken volgens IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Daarbij staan preventie, inspectie en niet chemische maatregelen voorop.

Wij kiezen bewust voor een gifloze aanpak. Gif lost de oorzaak niet op. Een dier dat gif binnenkrijgt, kan bovendien elders sterven, bijvoorbeeld in een spouw of onder een vloer. Dat geeft stankoverlast en trekt vliegen aan. Daarnaast bestaat het risico van doorvergiftiging bij roofvogels, katten en marterachtigen.

In plaats daarvan werken wij met inspectie, bronopsporing, wering, monitoring en mechanische middelen. In een gebouw met kwetsbare bewoners is dat ook de veiligste route. Meer leest u op onze pagina over rattenbestrijding.

Veelgestelde vragen

Mijn appartement is behandeld, maar ik hoor nog geluid in het plafond. Hoe kan dat?
Waarschijnlijk zit de bron niet in uw woning. Ratten gebruiken schachten en kruipruimtes als route. Zolang de bron en de toegang blijven bestaan, blijft de activiteit in het gebouw doorgaan.

Wie moet de bestrijding in een huurcomplex betalen?
Dat hangt af van uw huurovereenkomst. Bouwkundige gebreken en gebreken aan gemeenschappelijke ruimtes liggen doorgaans bij de verhuurder. Overlast door bijvoorbeeld voedselresten in de eigen woning ligt vaker bij de huurder. Vraag dit schriftelijk na bij uw verhuurder.

Mag ik zelf rattengif kopen?
Nee. Particulieren mogen sinds 2023 geen anticoagulantia meer gebruiken tegen ratten. Het gebruik van rodenticiden tegen ratten is voorbehouden aan gecertificeerde bedrijven en alleen als laatste stap binnen IPM.

Helpt een kat tegen ratten?
Nauwelijks. Een volwassen bruine rat is een stevig dier. Kattenvoer dat buiten blijft staan, is bovendien juist een voedselbron voor ratten.

Hoe snel moet een verhuurder reageren op een melding?
Er staat geen vaste wettelijke termijn voor. In de praktijk is een inspectie binnen enkele werkdagen redelijk. Leg uw melding schriftelijk vast met datum, foto’s en locatie.

Is een rat gevaarlijk voor mijn gezondheid?
Het risico’s meestal klein, maar niet nul. Uitwerpselen, urine en een beet kunnen risico’s geven. Laat een beet altijd door een arts beoordelen en ruim uitwerpselen niet droog op.

Bronnen

Omroep Brabant, 25 augustus 2026. Studio040, 25 augustus 2026. RIVM, pagina over leptospirose, geraadpleegd op 27 augustus 2026. NVWA, IPM-aanpak bij knaagdierbeheersing, geraadpleegd op 27 augustus 2026.
Foto: Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

Rattenoverlast in een woongebouw, zorglocatie of bedrijfspand in Groot-Amsterdam of Flevoland? Wij inspecteren het hele gebouw, zoeken de bron op en maken een plan voor wering en monitoring.

Offerte aanvragen
Bel 085 212 8877

Rattenoverlast in woonzorgcomplex Eindhoven: waarom één appartement aanpakken niet genoeg is