Uw bestrijder controleren in het knaagdierseizoen: wat het IPM-K-certificaat wel en niet zegt

In het najaar zoeken ratten en muizen een warme plek. Dat is ook de periode waarin veel bedrijven en beheerders voor het eerst een bestrijder bellen of overstappen. U wilt dan weten of dat bedrijf wel mag doen wat het belooft. Het bedrijfscertificaat IPM Knaagdierbeheersing geeft daar een deel van het antwoord op, maar niet het hele antwoord.

Wat is het bedrijfscertificaat IPM Knaagdierbeheersing?

IPM staat voor Integrated Pest Management. Sinds 1 januari 2023 is dat in Nederland de aanpak voor het beheersen van ratten en muizen. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland beschrijft vier stappen: eerst monitoren, dan de omgeving aanpakken, dan mechanische middelen zoals klemmen, en pas als dat niet werkt chemische middelen.

Wie die laatste stap zet en met chemische middelen tegen knaagdieren werkt, heeft twee papieren nodig. Het bedrijf heeft een bedrijfscertificaat IPM-Knaagdierbeheersing nodig, dat wordt geregistreerd bij het Keurmerk Plaagdier Management Bedrijven. De medewerker zelf heeft daarnaast een persoonlijk bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA nodig. Dat persoonlijke bewijs is vijf jaar geldig en wordt verlengd met nascholing. De oude KBA- en KBA-GBA-licenties zijn sinds 1 januari 2023 niet meer geldig voor dit werk.

Belangrijk om te weten: het certificaat hoort bij het gebruik van die chemische middelen. Wij werken bij ratten en muizen gifloos en zetten juist in op de eerste drie stappen. Hoe die stappen werken, leest u in onze uitleg over de IPM-aanpak tegen ongedierte.

Wat staat er in het certificatieschema en het handboek?

Achter het certificaat zitten twee documenten. Het Certificatieschema IPM Knaagdierbeheersing beschrijft waarop een bedrijf wordt getoetst. Het Handboek IPM Knaagdierbeheersing beschrijft hoe het werk moet worden uitgevoerd. Van beide is versie 4.0 van 24 oktober 2025 de actuele versie. Audits vinden sinds 1 januari 2026 op basis van die versie plaats.

Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden stelt daarbij harde voorwaarden. De belangrijkste in gewone taal:

• Chemische middelen mogen alleen worden ingezet bij verhoogde plaagdruk, dus niet preventief en niet doorlopend.
• Niet-chemische methoden gaan voor. Pas als die de plaagdruk niet wegnemen, mag een middel in beeld komen.
• Er hoort een risico-inventarisatie bij, met aandacht voor mensen, huisdieren, vee en niet-doelsoorten.
• De bestrijding is bronaanpak. Ligt de bron buiten uw terrein, dan zijn afspraken met buren of de gemeente nodig.
• Elke actie en elke preventieve maatregel wordt vastgelegd en beoordeeld.

Hoe controleert u of uw bestrijder gecertificeerd is?

U hoeft hier niet op een mooi verhaal te vertrouwen. Er is een openbaar register. Loop deze punten langs voordat u een opdracht geeft:

• Zoek de bedrijfsnaam op in het bedrijvenregister van het Keurmerk Plaagdier Management Bedrijven.
• Vraag naar het nummer van het bedrijfscertificaat en naar de certificerende instelling die de audit doet.
• Vraag de monteur die bij u komt naar zijn persoonlijke vakbekwaamheidsbewijs en de geldigheidsdatum.
• Vraag welke methode wordt voorgesteld en waarom. Een bestrijder die meteen naar een middel grijpt, slaat stappen over.
• Vraag hoe de rapportage eruitziet en wat u bij een inspectie kunt laten zien.

Werkt een bedrijf bewust zonder chemische middelen tegen knaagdieren, dan valt dat werk buiten dit schema. Controleer dan vooral de vakbekwaamheid van de mensen, de werkwijze en de vastlegging. Wat wij zelf kunnen aantonen, staat op onze pagina over certificaten en lidmaatschappen.

Wat het certificaat ook van u als opdrachtgever vraagt

Dit verrast veel ondernemers. De voorwaarden leggen ook een plicht bij u neer. Opdrachtgever en bestrijder maken samen afspraken over de maatregelen die nodig zijn, en zetten daar hun naam onder. Werkt u niet voldoende mee, bijvoorbeeld door gaten niet te dichten of afval niet aan te passen, dan mag de professional die middelen niet gebruiken. Zo’n weigering wordt bovendien vastgelegd in het auditrapport.

Praktisch betekent dat het volgende. Bouwkundige gebreken laat u dichten. Voorraad en afval richt u zo in dat er niets te halen valt. En u houdt de afspraken bij, zodat uw dossier klopt.

Veelgestelde vragen

Is ongediertebestrijding verplicht voor horeca?

Er is geen wet die zegt dat u een contract moet hebben. Wel moet u aantonen dat u plaagdieren beheerst, als onderdeel van uw voedselveiligheid. Hoe dat werkt, leest u in ons artikel over HACCP en de wettelijke plicht in de horeca.

Hoort een plaagdierlogboek bij het certificaat?

Vastleggen hoort bij de aanpak. Elke actie en elke preventieve maatregel wordt genoteerd en beoordeeld. Wat er precies in zo’n plaagdierlogboek hoort, hebben we apart uitgelegd.

Moet u ratten melden bij de gemeente?

Voor uw eigen pand bent u zelf verantwoordelijk. Ligt de bron in de openbare ruimte of bij het riool, dan is een melding wel zinvol. De bronaanpak werkt namelijk alleen als de hele bron wordt meegenomen.

Heeft een bestrijder dit certificaat ook nodig zonder gif?

Nee. Het bedrijfscertificaat is gekoppeld aan het gebruik van de chemische middelen tegen knaagdieren. Werkt een bedrijf daar niet mee, dan geldt die eis niet. De eisen aan vakbekwaamheid en zorgvuldig werken blijven wel staan.

Wat kost ongediertebestrijding voor een bedrijf?

Dat hangt af van uw pand, de branche, het risico en de frequentie van de controles. Een eerlijke prijs komt daarom pas na een inspectie op locatie. Vraag altijd om een offerte waarin staat wat er wel en niet in zit.

Geldt dit ook bij een huurwoning of een VvE?

De regels voor de bestrijder zijn hetzelfde. Wie de opdracht geeft en wie betaalt, verschilt per situatie. Bij gedeelde ruimtes is dat vaak de eigenaar, de verhuurder of de VvE.

Tot slot

Een certificaat is geen garantie dat het werk goed gebeurt. Het laat wel zien of een bedrijf zich laat toetsen en of de stappen in de juiste volgorde staan. Wilt u weten wat er in uw pand nodig is? Neem gerust contact met ons op voor advies of een offerte. Wij kijken eerst waar het binnenkomt en wat het aantrekt.

Bronnen

• Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Knaagdierbeheersing (IPM): rvo.nl
• College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden, Voorwaarden integraal IPM-systeem voor knaagdierbeheersing: ctgb.nl
• Keurmerk Plaagdier Management Bedrijven, Certificatieschema en Handboek IPM Knaagdierbeheersing versie 4.0: kpmb.nl