Van erf naar erf: hoe loonwerk en transport ongedierte over uw bedrijf verspreiden

In augustus en september is het druk op het erf. De loonwerker komt hakselen. De voerleverancier lost. De veewagen haalt dieren op. Al dat verkeer is nodig. Toch is het ook een route waarlangs ongedierte zich verplaatst. In dit artikel leest u hoe dat werkt en welke maatregelen echt haalbaar zijn.

Ongedierte reist mee, niet alleen ziektes

Veel veehouders kennen bioveiligheid vooral van ziektes. Denk aan schone laarzen, een hygienesluis en het weren van bezoek. Bioveiligheid betekent simpelweg: voorkomen dat ziekteverwekkers uw bedrijf binnenkomen.

Bij ongedierte werkt dat net zo, alleen wordt eraan minder gedacht. Muizen kruipen weg in een hoek van een lege kist. Kevers en motten zitten in restjes graan in een laadbak. Vliegenlarven zitten in mest die aan een band blijft plakken.

Zo’n dier hoeft maar een keer mee te liften. Een enkele drachtige muis kan al genoeg zijn. Een muis krijgt vijf tot tien nesten per jaar. Wat in augustus binnenkomt, is in november een groep.

De vier routes die wij het vaakst zien

De eerste is machinaal transport. Een hakselaar, kipper of veewagen staat de ene dag op een besmet erf en de volgende dag bij u. In naden en kieren blijft altijd wat gewasresten liggen.

De tweede is voer en strooisel. Een pallet krachtvoer, een baal stro of een big bag komt van elders. In de verpakking of tussen de pallets kan al een probleem zitten. Over de opslag daarna schreven wij in ons artikel over voeropslag en mestkelders.

De derde is emballage. Kratten, kisten, pallets en fust gaan heen en weer tussen bedrijven. Die worden zelden goed schoongemaakt en staan vaak buiten.

De vierde is de mens. Bezoek, monteurs en tijdelijke krachten komen op meerdere erven. Kleding en gereedschap nemen soms iets mee, al is dat risico kleiner dan bij machines.

Wat u kunt vragen aan wie bij u komt

U hoeft niemand te weren. U kunt wel afspraken maken die weinig tijd kosten.

Vraag loonwerkers om machines geveegd of geblazen aan te leveren. Voor een goede loonwerker is dat normaal. Vraag het vooraf, niet bij aankomst.

Spreek een vaste losplek af, liefst op verharding en niet vlak tegen de stal aan. Zo houdt u morsing op een plek waar u het ziet en makkelijk kunt opruimen.

Neem emballage niet zomaar aan als er resten in zitten. Laat lege kratten en pallets niet weken buiten staan. Stapel ze los van de muur, met ruimte eronder.

Leg tot slot vast wie wat doet. Een korte regel in de opdrachtbon of het bedrijfsplan is genoeg. Bij een audit is dat later goud waard.

Morsing is het echte probleem

Wat er meekomt aan dieren is meestal weinig. Wat achterblijft aan voer is veel. Een halve kilo gemorst krachtvoer bij de silo houdt een muizengroep de hele winter op de been.

Veeg daarom dezelfde dag op. Niet aan het eind van de week. Bij drukte gebeurt dat niet vanzelf, dus zet het op de lijst van de persoon die de laatste ronde loopt.

Kijk daarna ook naar de plek zelf. Een vulpunt met een scheur in het beton laat resten in de kier lopen. Dat krijgt u nooit meer schoon.

Machines die stilstaan zijn het volgende risico

Na de oogst gaan machines de berging in en staan ze maanden stil. Dat is precies de plek waar muizen en marters aan kabels beginnen. Wat u daaraan kunt doen, staat in ons artikel over muizen en marters in de machineberging.

De kern is simpel. Zet een machine schoon weg. Restjes gewas in een bak of onder een kap zijn voer en nestmateriaal tegelijk.

Zo pakken wij het aan op een erf

Wij beginnen met een ronde over het hele erf, dus niet alleen in de stal. Wij kijken naar de rijroutes, de losplekken, de opslag en de randen van het erf. Vaak zien wij binnen een uur waar de druk vandaan komt.

Daarna maken wij een plan volgens IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management, oftewel beheersing in stappen. Eerst de oorzaak weg, dan weren met bouwkundige maatregelen en beheer, en pas daarna eventueel bestrijden. Wij adviseren geen gif als eerste stap. Dat is beter voor uw dieren, voor uw omgeving en voor de regels waaraan u moet voldoen. Meer daarover leest u in ons artikel over duurzame ongediertebestrijding op het erf.

Alles wordt vastgelegd in een rapport. Dat gebruikt u direct bij een audit van uw kwaliteitsregeling of bij een controle.