Eerst het eerlijke antwoord: ja, u mag als particulier zelf een wespennest behandelen. Er is een middel toegelaten voor niet professioneel gebruik. De vraag is alleen niet of het mag, maar of het verstandig is. In dit artikel leest u wat er is toegestaan, waarom een spuitbus bij een nest in de spouw vaak niet doet wat u hoopt, en wat er in de praktijk misgaat. En u leest waarom toekijken van een veilige afstand eigenlijk het leukste deel van de dag is.
Mag u zelf een wespennest bestrijden?
Ja. Voor wespen bestaat een middel dat het Ctgb heeft toegelaten voor niet professioneel gebruik. Het Ctgb is het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden.
Het gaat om Protect Wespen-Schuimspray, toelatingsnummer 12501 N. Werkzame stoffen zijn permethrin 0,25 procent en tetramethrin 0,05 procent. In het toelatingsbesluit staat bij gebruikers letterlijk: niet professioneel. Het middel is dus bedoeld voor particulieren.
Dat is anders dan bij knaagdieren. Sinds 2023 mogen particulieren geen anticoagulantia meer gebruiken tegen ratten. Bij wespen ligt dat niet zo.
Wij zeggen dit expliciet, omdat het onjuist is om te beweren dat een particulier niets mag. Dat mag wel. Wat wij u vertellen is waarom wij het u toch afraden.
Wat het gebruiksvoorschrift zegt over een verborgen nest
Het wettelijk gebruiksvoorschrift op de bus is leidend. Dat voorschrift beschrijft ook de toepassing bij een nest in een verborgen ruimte, zoals een spouwmuur.
De kern van die werkwijze is steeds dezelfde. U bepaalt eerst welke opening de wespen daadwerkelijk gebruiken. U brengt de spuitlans zo ver mogelijk in die opening. U behandelt bij voorkeur in de avond, want dan is het grootste deel van de wespen thuis. Behandelt u vanuit een binnenruimte, dan ventileert u die daarna goed.
Lees altijd het etiket op de verpakking. Dat is de tekst die geldt, niet een samenvatting op een website. Ook niet die van ons.
Waarom schuim bij een diep nest vaak niet werkt
Hier zit het praktische probleem. Het gebruiksvoorschrift gaat ervan uit dat u via de invliegopening het nest kunt bereiken. Dat lukt in de ene situatie wel en in de andere niet.
Denk aan twee situaties.
- Stootvoeg, een kleine holle ruimte, en het nest zit daar direct achter. Dan is schuim logisch toepasbaar.
- Stootvoeg, en daarachter meters spouw waarin u niet weet waar het nest hangt. Dan raakt u het nest nauwelijks.
In dat tweede geval gebeurt er iets vervelends. U schuimt vooral de toegang dicht. Het nest blijft leven. De wespen zoeken een andere uitweg, en die loopt soms de woning in via een plafond, een meterkast of een leidingdoorvoer.
Daarom wordt bij een echt verborgen nest professioneel vaak juist een geschikt poedermiddel op de vliegroute toegepast. Passerende wespen nemen het mee naar binnen. Zo bereikt het middel het nest, ook als u dat nest zelf niet ziet.
Wat er in de praktijk misgaat
Wij worden regelmatig gebeld nadat iemand het zelf heeft geprobeerd. Meestal gaat het om een van deze vijf dingen.
- De verkeerde opening. Bij een spouw zijn er vaak meerdere stootvoegen. Wespen gebruiken er een. Behandelt u de verkeerde, dan gebeurt er niets.
- Het verkeerde dier. Een hommelnest of een bijenvolk ziet er van een afstand hetzelfde uit. Die hoeven meestal niet weg en mogen ook niet zo worden behandeld.
- De ladder. De meeste letselgevallen komen niet door steken maar door de val. U staat op hoogte, met een bus in uw hand, en er komt iets op u af.
- Geen beschermingsmiddelen. Een korte broek en een T-shirt zijn geen uitrusting. Een wesp die zich verdedigt gaat voor gezicht en hals.
- Halve behandeling. Een nest dat maar deels wordt geraakt, wordt onrustig. De overlast kan de dagen erna juist toenemen.
Wespen zijn niet agressief, maar wel voorspelbaar
Een wesp die op uw appeltaart zit, is niet gevaarlijk. Die is aan het werk. Weg wuiven werkt averechts, want snelle bewegingen worden gelezen als een aanval.
Rond het nest ligt dat anders. Daar heeft een volk een verdedigingszone. Komt u daarbinnen, dan waarschuwen ze eerst. Ze vliegen om u heen en botsen soms zachtjes tegen u aan. Dat is een signaal, geen aanval.
Steekt een wesp toch, dan komt er een alarmstof vrij. Die stof trekt nestgenoten aan. Daarom blijft het bij een nest zelden bij een enkele steek.
Eind augustus is dit op zijn scherpst. Het nest is dan op zijn grootste omvang. Er zijn geen larven meer die de werksters van suikerrijk speeksel voorzien, dus gaan de werksters zelf op zoek naar zoet. Dat is precies de periode waarin mensen ze het meest tegenkomen.
Wat een professional anders doet
Het verschil zit niet in de spuitbus. Het zit in de stappen ervoor en erna.
- Determinatie. Eerst vaststellen welk dier het is. Een bij of een hommel behandelen wij niet.
- De juiste opening bepalen door het vlieggedrag te lezen in plaats van te gokken.
- De juiste toepassingsvorm kiezen. Schuim, poeder of iets anders, afhankelijk van waar het nest zit.
- Beschermingsmiddelen en veilig werken op hoogte.
- Nacontrole. Is het nest echt dood, of vliegt er over twee dagen weer iets uit?
- Advies over wering, zodat er volgend jaar geen nieuw nest in dezelfde ruimte komt.
Die laatste stap slaan mensen bijna altijd over. Een spouw die dit jaar geschikt was, is dat volgend jaar weer. Een koningin zoekt in het voorjaar naar precies zo’n plek.
Maak kennis met Wouter de Wespenman
Bij ons op kantoor is Wouter een begrip. Beroemd en berucht, om precies te zijn.
Wouter trekt bijna nooit zijn imkerpak aan. En hij wordt bijna nooit gestoken. Dat is geen bravoure en zeker geen geluk. Het komt doordat hij het gedrag van een volk leest voordat hij iets doet. Hij ziet aan de vlieglijn waar de ingang zit. Hij ziet aan de drukte hoe groot het nest ongeveer is. Hij merkt aan de manier waarop de wachters reageren of hij nog een stap dichterbij kan.
Wij vertellen dit met een grote kanttekening erbij. Doe dit niet na. Wouter is een uitzondering en hij doet dit al jaren dagelijks. Onze andere collega’s dragen gewoon hun beschermende kleding, en dat is ook de bedoeling.
Waarom vertellen wij het dan toch? Omdat het precies laat zien waar het bij wespen om draait. Niet om harder spuiten. Om beter kijken.
Kijken mag, van een veilige afstand
Wilt u weten wat er gebeurt? Vraag het gerust. Onze mensen leggen graag uit wat ze zien en waarom ze doen wat ze doen.
Vanaf een veilige afstand kunt u meestal prima meekijken. U krijgt er dan een kleine biologieles bij. Waar zit de ingang, waarom daar, hoe oud is dit nest ongeveer, en waarom staat er in oktober niets meer.
Voor kinderen is dat vaak het moment waarop een wesp verandert van eng beest in een interessant dier. Dat vinden wij een prettig neveneffect van ons werk.
Een wesp is nuttiger dan haar reputatie
Wij verwijderen nesten waar dat nodig is. Dat betekent niet dat wij vinden dat elke wesp weg moet.
- Wespen zijn insectenjagers. Een gemiddeld volk vangt in een seizoen een grote hoeveelheid rupsen, vliegen en luizen om de larven te voeren.
- Ze ruimen aas en resten op. Dat is niet fraai om te zien, maar het is wel nuttig.
- Ze bestuiven. Minder efficiënt dan bijen, maar ze doen mee.
- Ze zijn zelf voedsel voor vogels, en hun nesten worden geplunderd door onder andere de honingbuizerd.
Een nest achter in de tuin, waar niemand langsloopt, kunt u vaak gewoon laten zitten. In het najaar sterft het volk vanzelf. Een oud nest wordt nooit opnieuw gebruikt.
De drempel om wel in te grijpen ligt bij mensen. Zit het nest bij een deur, een terras, een speelplek, een looproute of een luchtinlaat, dan wordt het een ander verhaal.
Download het e-book: Wespen, het verhaal
Wilt u meer weten over hoe een wespenvolk in elkaar zit? Wij hebben er een gratis e-book over geschreven. Het gaat over de levenscyclus, de soorten die u in Nederland tegenkomt, waarom augustus de lastigste maand is en wat u zelf kunt doen om overlast te beperken.
Download het e-book Wespen, het verhaal
Geen formulier, geen e-mailadres. Gewoon downloaden en lezen.
Wanneer u niet moet twijfelen
In deze situaties raden wij aan om het niet zelf te doen.
- Iemand in huis of op het bedrijf is allergisch voor wespensteken.
- Het nest zit hoger dan u veilig vanaf de grond kunt bereiken.
- Het nest zit in de spouw, onder het dak of achter een plafond en u weet niet waar precies.
- Het nest zit bij een deur, een terras, een speeltoestel of een looproute.
- Het gaat om een zorginstelling, kinderopvang, school, horeca of een camping.
- U werkt met voedsel. Een nest bij een luchtinlaat of een afvalruimte is dan ook een kwestie van voedselveiligheid.
- U weet niet zeker of het een wesp, een hoornaar, een bij of een hommel is.
Twijfelt u over de soort? Gebruik dan onze pagina om wespen, hoornaars, bijen en hommels te herkennen. Bent u gestoken en wilt u weten wat te doen? Kijk dan bij eerste hulp bij wespensteken.
Veelgestelde vragen
Mag ik als particulier echt zelf een wespennest behandelen?
Ja. Protect Wespen-Schuimspray met toelatingsnummer 12501 N is door het Ctgb toegelaten voor niet professioneel gebruik. Lees het wettelijk gebruiksvoorschrift op de verpakking, want dat is leidend.
Waarom raden jullie het dan af?
Omdat mogen en verstandig zijn twee verschillende dingen. Het risico zit in de hoogte, in de reactie van het volk en in een halve behandeling die de overlast verergert.
Ik heb gespoten en er vliegen nog steeds wespen. Wat nu?
Dat gebeurt vooral bij nesten in een spouw. Waarschijnlijk is de toegang geraakt en het nest niet. Sluit de opening niet af en laat de situatie beoordelen.
Kan ik het nest gewoon laten zitten?
Vaak wel. Zit het nest uit de looproute en heeft niemand er last van, dan sterft het volk in het najaar vanzelf. Een oud nest wordt niet hergebruikt.
Mag ik meekijken als jullie komen?
Graag zelfs, van een veilige afstand die onze bestrijder aangeeft. U krijgt er uitleg bij over wat er gebeurt en waarom.
Behandelen jullie ook bijen en hommels?
Nee. Honingbijen en hommels zijn geen plaagdieren. Bij een bijenzwerm belt u een imker. Hommelnesten laten wij met rust en die verdwijnen vanzelf.
Bronnen
College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb), Besluit wijziging etikettering Protect Wespen-Schuimspray, toelatingsnummer 12501 N, 18 oktober 2023, met vermelding gebruikers niet professioneel. Wettelijk gebruiksvoorschrift en gebruiksaanwijzing op de verpakking van het middel. Ctgb, Toelating en gebruik, geraadpleegd 28 augustus 2026.
Foto: Gewone wesp (Vespula vulgaris) voor de ingang van haar nest. pjt56, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons.