Amsterdam brengt muggenoverlast in kaart: de broedplaats ligt meestal op uw eigen terrein

Op donderdag 20 augustus 2026 startte in Amsterdam en Nijmegen de MosquitoBlitzzz. Inwoners kunnen tot en met 25 september muggen, muggenbeten en mogelijke broedplaatsen doorgeven via een app. De aanleiding is een vraag die veel eigenaren en beheerders herkennen: waar komen al die muggen vandaan? Recent onderzoek wijst niet naar het park, maar naar de bebouwde omgeving zelf. In dit artikel leest u wat dat betekent voor uw pand of terrein, welke plekken u kunt controleren en wanneer een professionele blik zinvol is.

Wat er is gestart en waar

De MosquitoBlitzzz is een telling waaraan iedereen kan meedoen. Deelnemers sturen via de Mosquito Alert-app een foto van een mug in, registreren een muggenbeet of melden een mogelijke broedplaats. Denk aan een emmer, een plantenbak of een andere plek met stilstaand water.

De telling loopt van 20 augustus tot en met 25 september 2026 en is beperkt tot Amsterdam en Nijmegen. Het initiatief hoort bij BiodiveCITY, een internationaal onderzoeksproject dat Wageningen University & Research coördineert. Naast Amsterdam en Nijmegen doen Montpellier, Barcelona, Rabat en Casablanca mee.

In deze steden vangen onderzoekers maandelijks muggen op vaste locaties. Zo brengen zij in kaart welke soorten er zijn en wanneer die actief zijn. De meldingen van inwoners vullen dat aan. Daarmee ontstaat een beeld van de verschillen binnen een stad. Waar zien mensen veel muggen en waar juist weinig?

Een van de vragen die het onderzoek wil beantwoorden gaat over stedelijk groen. Veel steden planten bomen en leggen groene daken en parken aan. Dat helpt tegen hitte en wateroverlast. De onderzoekers willen weten hoe die vergroening samenhangt met het aantal muggen. De resultaten gaan naar gemeenten, zodat zij die kennis kunnen gebruiken bij het inrichten van de openbare ruimte.

Waarom het Vondelpark minder muggen heeft dan uw balkon

Twee dagen voor de start van de telling publiceerde Het Parool een interview met bioloog Louie Krol. Hij bracht voor zijn promotieonderzoek aan de Universiteit Leiden in kaart waar de gewone steekmug in de stad zit. Hij ving daarbij ruim tienduizend volwassen muggen.

Zijn belangrijkste bevinding is voor eigenaren en beheerders het interessantst. In het water van het park vond hij nauwelijks larven. In de bebouwde omgeving vond hij ze juist volop.

De verklaring is eenvoudig. Muggen hebben stilstaand water nodig om zich voort te planten. In een park zit dat water in sloten en vijvers, waar vissen en watersalamanders de larven opeten. In de stad zitten talloze kleine waterreservoirs waar geen enkele natuurlijke vijand bij kan. Een vergeten plantenbak, een regenton zonder deksel, een verstopte regenpijp, een straatput of het dekzeil van een boot.

Een laagje water van enkele centimeters is genoeg. Een vrouwtje zet per legsel ongeveer tweehonderd eitjes af. Onder gunstige omstandigheden groeien larven in een tot twee weken uit tot volwassen muggen. Afgewaaide blaadjes maken zo een plek nog aantrekkelijker, omdat de larven zich met het rottende materiaal voeden.

De praktische conclusie is dat de bron van uw overlast bijna altijd dichtbij ligt. Muggen leggen geen grote afstanden af.

Wat dit nieuws wel en niet zegt

Het is verleidelijk om hieruit te lezen dat Nederland een muggenprobleem heeft. Dat beeld klopt niet.

De overlast is historisch gezien juist klein. Amsterdam lag ooit in moerasgebied en het brakke water van de Zuiderzee was een goede kraamkamer voor de malariamug. Na de aanleg van de Afsluitdijk in 1932 veranderde dat water in zoet water. In 1970 werd Nederland malariavrij verklaard.

Het onderzoek zegt ook niet dat vergroening slecht is. Volgens Krol geldt eerder het omgekeerde. Een klein park in een woonwijk kan overlast krijgen doordat muggen vanuit de bebouwing die kant op vliegen. Bij aaneengesloten groen met water waarin vissen en watersalamanders leven verspreiden muggen zich juist en is de overlast lager.

Tot slot is de MosquitoBlitzzz een telling en geen meting van een plaag. Meer meldingen betekenen ook meer deelnemers. Wees dus voorzichtig met conclusies over toe- of afname zolang de resultaten er niet zijn.

Speelt dit ook in Flevoland?

De telling loopt alleen in Amsterdam en Nijmegen, maar het mechanisme erachter is niet stadsgebonden.

Overal waar mensen wonen en werken staan bakken, tonnen, dakgoten, putten en opslag met water erin. In Almere, Lelystad, Zeewolde en de Noordoostpolder werkt dat precies zo. Op bedrijventerreinen komen daar extra plekken bij. Denk aan lege pallets, opgestapelde emballage, opvangbakken onder installaties, oude banden en onbenutte hemelwaterafvoeren.

De droge zomer van 2026 verandert dat beeld maar deels. Sloten en beken vallen droog, waardoor vissen verdwijnen. In de plasjes die overblijven redden muggenlarven het wel. Ze halen hun zuurstof met een soort snorkel uit de lucht en hebben aan zuurstofarm warm water genoeg.

Broedplaatsen die wij in de praktijk het vaakst tegenkomen

Bij inspecties op bedrijfsterreinen en bij gebouwen komen steeds dezelfde plekken terug. De meeste zijn geen bijzondere vondst. Ze worden alleen zelden gecontroleerd.

• Verstopte dakgoten en hemelwaterafvoeren, vooral op platte daken.
• Regentonnen zonder goed sluitend deksel of met een gaas dat kapot is.
• Onderzetters en schotels onder plantenbakken op terrassen en binnentuinen.
• Straatputten, kolken en drainageputten met blad erin.
• Opvangbakken onder koelinstallaties, airco-units en warmtepompen.
• Kruipruimtes en kelders met een laag stilstaand water.
• Ongebruikte emmers, kliko-deksels, bloempotten en kruiwagens in opslag.
• Dekzeilen over materieel, aanhangers en boten waarin water blijft staan.
• Groene daken en waterbergende daken met slecht doorlopende afvoeren.
• Bouwputten, betonbekisting en gestapelde buizen op bouwterreinen.

Wat betekent dit voor bedrijven?

Muggen zijn geen voedselveiligheidsrisico zoals ratten of muizen. Toch raakt muggenoverlast bedrijven op andere manieren.

Horeca en recreatie. Een terras dat vanaf de schemering onbruikbaar wordt kost direct omzet. De bron ligt vaak op het eigen achtererf of in de binnentuin. Bekijk hier onze pagina over plaagdierbeheersing in de horeca en over recreatiebedrijven.

VvE en vastgoedbeheer. Bij gestapelde bouw klaagt vaak een deel van de bewoners, terwijl de oorzaak op een gedeeld dak of in een gedeelde binnentuin ligt. Eén blok is voor een mug één ruimte. Losse maatregelen per woning lossen dat niet op. Zie ook onze pagina voor VvE en vastgoedbeheer.

Voedingsindustrie en voedselveiligheid. Binnen HACCP gaat het om beheersen van risico’s rond voedsel. HACCP is een systeem waarmee bedrijven die risico’s in kaart brengen en onder controle houden. Muggen zijn daarin zelden het hoofdpunt. Toch is stilstaand water rond een pand ook aantrekkelijk voor vliegen en andere insecten. Een auditor die een opvangbak vol water bij een luchtinlaat ziet, stelt vragen. Registreer daarom uw controles op broedplaatsen in uw logboek.

Zorg en onderwijs. Op locaties waar mensen slapen weegt muggenoverlast zwaarder. Denk aan verpleeghuizen, revalidatiecentra en internaten. Ramen die in warme nachten open moeten en geen horren hebben zijn hier het echte knelpunt.

Bedrijventerreinen en logistiek. Buitenopslag is de meest onderschatte broedplaats. Alles wat hol is en buiten staat vult zich met regenwater.

Wat betekent dit voor bewoners?

Voor bewoners is de boodschap positief. U heeft meer invloed dan u denkt.

Als u binnen last heeft van muggen, ligt de bron waarschijnlijk binnen enkele tientallen meters. Dat kan uw eigen balkon zijn. Het kan ook de goot van de buren zijn of een verstopte put in de straat.

Een put in de openbare ruimte is een taak van de gemeente. Meld die dus. Uw eigen balkon of tuin kunt u zelf aanpakken.

Zo controleert u uw terrein in een kwartier

Loop de ronde na een regenbui. Dan ziet u meteen waar water blijft staan.

1. Kijk in elke bak, pot, emmer, schotel en kruiwagen. Keer ze om of giet ze leeg.
2. Controleer de regenton. Zit er een deksel op, of anders een fijn gaas dat heel is?
3. Kijk in de dakgoot en in de bovenkant van de regenpijp. Ligt er blad of mos?
4. Til het rooster van de straatput of kolk op uw eigen terrein op. Ziet u kleine wormachtige diertjes die naar de bodem schieten als u beweegt, dan zijn dat muggenlarven.
5. Controleer opvangbakken van installaties op het dak en in de technische ruimte.
6. Kijk onder dekzeilen en op afgedekt materieel.
7. Loop de kruipruimte na als u er bij kunt. Staat er water, dan is dat sowieso een aandachtspunt.
8. Noteer wat u vindt en herhaal de ronde elke twee weken zolang het muggenseizoen loopt.

Twee weken is geen willekeurige termijn. Dat is ongeveer de tijd die een larve nodig heeft om volwassen te worden. Wie elke twee weken leeggooit, onderbreekt de cyclus.

Wat u beter niet doet

Muggen buiten houden: wering werkt beter dan bestrijden

Bestrijding van volwassen muggen is symptoombestrijding. De volwassen mug is het eindstadium. Wie alleen daarop schiet, begint elke twee weken opnieuw.

Wering en het wegnemen van broedplaatsen leveren duurzamer resultaat op. Denk aan de volgende maatregelen.

• Horren op ramen die in de zomer open moeten, ook op kantelramen en dakramen.
• Roosters en ventilatie-openingen voorzien van fijn gaas.
• Deuren die vanzelf sluiten bij ingangen die veel gebruikt worden.
• Buitenverlichting bij ingangen beperken of verplaatsen, zodat insecten niet naar de deur worden getrokken.
• Afvoeren en goten twee keer per jaar reinigen en dat vastleggen.
• Waterbergende voorzieningen zo ontwerpen dat water binnen enkele dagen weg is.

De maatregel met buitenverlichting werkt ook tegen andere insecten. Daarover schreven wij eerder in ons artikel over felle reclameverlichting die vliegen en muggen aantrekt.

Wanneer is professionele hulp verstandig?

Bij muggen is dat minder vaak nodig dan bij ratten of muizen. Toch zijn er situaties waarin een inspectie loont.

• U heeft de zichtbare broedplaatsen aangepakt en de overlast blijft.
• De klachten spelen in een gebouw met meerdere eigenaren of huurders en niemand kan de bron aanwijzen.
• De bron ligt vermoedelijk in een kruipruimte, een kelder, een schacht of een leidingkoker waar u niet bij kunt.
• Uw gasten of bewoners klagen structureel en u moet kunnen aantonen wat u heeft gedaan.
• U vermoedt dat het om een invasieve muggensoort gaat.

Onze werkwijze past binnen IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Dat betekent dat wij eerst zoeken naar de oorzaak, de toegang en de broedplaats. Pas als dat in beeld is, kijken wij naar aanvullende maatregelen. Bij muggen komt dat er in de praktijk op neer dat wij het water opsporen en met u bepalen hoe dat weggaat of afgesloten wordt. Lees hier meer over onze werkwijze en over muggenoverlast.

Veelgestelde vragen

Bronnen

Wageningen University & Research via Nature Today, MosquitoBlitzzz: help mee muggenoverlast in Amsterdam en Nijmegen in kaart te brengen, 20 augustus 2026.
Het Parool, interview met bioloog Louie Krol over zijn onderzoek naar de gewone steekmug in de stad, 18 augustus 2026.
GGD Amsterdam, informatie over muggenoverlast, geraadpleegd op 25 augustus 2026.
Foto: Jo-Jo Eumerus, muggenlarven in een waterbak, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.