Overlijden door westnijlvirus in Nederland: wat we wel en niet weten, en wat u zelf kunt doen

Het RIVM meldde op 26 augustus 2026 dat in de provincie Utrecht iemand is overleden aan westnijlkoorts. Die persoon liep het virus in Nederland op. Het is dit jaar de derde melding van een westnijlvirusinfectie die waarschijnlijk in Nederland is ontstaan. In dit artikel leest u wat er precies bekend is, waarom dit over de gewone huissteekmug gaat en niet over de tijgermug, en wat u op uw eigen terrein kunt doen om muggen te beperken.

Wat het RIVM heeft bekendgemaakt

In de provincie Utrecht is iemand overleden aan westnijlkoorts. De persoon liep het westnijlvirus in Nederland op en overleed in een ziekenhuis. Het RIVM doet vanwege de privacy van de nabestaanden geen verdere uitspraken over deze persoon.

Er zijn in 2026 tot nu toe drie meldingen van westnijlvirusinfecties gedaan die waarschijnlijk in Nederland zijn opgelopen. Het RIVM schrijft er meteen bij dat de kans om het virus in Nederland op te lopen en er ziek van te worden erg klein blijft.

Dit bericht volgt op een reeks vondsten van dit seizoen. Begin augustus werd een besmetting bevestigd bij een paard in Zuid-Holland en bij een vogel. Op 17 augustus meldde het RIVM een infectie bij een bloeddonor uit de provincie Utrecht. Die donor had milde klachten en was niet recent in het buitenland geweest. Dat was de eerste bevestigde besmetting van een mens in Nederland sinds 2020.

Het virus is dit jaar tot nu toe gevonden in de provincies Utrecht, Noord-Brabant en Zuid-Holland. Het RIVM sluit niet uit dat het virus ook op andere plekken voorkomt. Daarom is aan artsen in heel Nederland gevraagd alert te zijn op klachten die bij westnijlkoorts passen.

Wat westnijlkoorts is

Het westnijlvirus komt van nature voor bij vogels. De gewone huissteekmug kan het virus oplopen als zij bloed drinkt bij een besmette vogel. Daarna kan die mug het virus doorgeven aan andere vogels, aan zoogdieren zoals paarden, en soms aan mensen.

Mensen en paarden zijn een eindstation. Zij geven het virus niet verder door. U kunt het dus niet van een ander mens krijgen en ook niet van uw paard.

Het RIVM geeft duidelijke cijfers over het verloop. Ongeveer 80 procent van de mensen die het virus oploopt krijgt geen klachten. Ongeveer 19 procent krijgt griepachtige klachten zoals koorts, hoofdpijn en spierpijn. Ongeveer 1 procent krijgt neurologische klachten, zoals een hersenontsteking of hersenvliesontsteking. Een klein deel van die laatste groep kan overlijden.

Mensen ouder dan 50 jaar en mensen met een lagere weerstand door ziekte of medicijnen hebben meer kans om erg ziek te worden. De tijd tussen een besmette muggenbeet en de eerste klachten is twee tot veertien dagen. Er is geen vaccin voor mensen en er zijn geen medicijnen tegen het virus zelf.

Wat dit nieuws niet zegt

Eén overlijden is verdrietig, maar het is geen uitbraak. Het zegt niet dat het risico in heel Nederland is gestegen. Het zegt ook niet dat er nu massaal besmette muggen rondvliegen.

Wat het wel laat zien, is dat er in Nederland muggen actief zijn die het virus bij zich dragen. Dat schreef het RIVM al bij het bericht over de bloeddonor. Drie meldingen in een heel jaar op ruim zeventien miljoen inwoners blijft een heel klein aantal.

Wat het nieuws ook niet zegt, is dat u iets bijzonders moet aanschaffen. De maatregelen die het RIVM noemt zijn eenvoudig. Bedekkende kleding, horren, muggenwerende middelen op de onbedekte huid en zo nodig een klamboe.

Dit gaat over de huissteekmug, niet over de tijgermug

Bij muggennieuws denken veel mensen meteen aan de Aziatische tijgermug. Die verwarring is hier niet terecht.

Het westnijlvirus wordt in Nederland overgebracht door de gewone huissteekmug, Culex pipiens. Dat is de mug die u binnen hoort zoemen en die vooral in de schemering en ’s nachts actief is. Zij is hier al eeuwen gewoon.

De Aziatische tijgermug is iets heel anders. Dat is een exotische soort die meelift met transporten en die overdag steekt. De bestrijding van exotische muggen is een taak van de NVWA. Wij schreven daar eerder over in ons artikel over tijgermugvondsten in Lelystad en de Noordoostpolder.

Het verschil is praktisch van belang. Tegen de huissteekmug helpt vooral het weghalen van stilstaand water rond uw pand en het weren van muggen uit slaapruimtes. Dat is werk dat u grotendeels zelf kunt doen.

Is dit ook relevant voor Groot-Amsterdam en Flevoland?

De besmettingen van dit jaar zijn vastgesteld in Utrecht, Noord-Brabant en Zuid-Holland. Ons werkgebied staat daar niet bij.

Toch is de vraag terecht. De huissteekmug komt overal in Nederland voor, ook in Amsterdam, Amstelveen, Almere en de Noordoostpolder. Het virus zit bij vogels, en vogels trekken. Het RIVM houdt daarom rekening met de mogelijkheid dat het virus ook elders voorkomt.

Wat dat voor u betekent, is nuchter. Er is geen reden voor extra zorgen in ons werkgebied. Er is wel reden om muggenoverlast serieus aan te pakken als u die al heeft. Dat loont sowieso, want overlast door steken is voor de meeste mensen het echte probleem.

Wat dit betekent voor bedrijven met een buitenterrein

Voor bedrijven is de kern niet het virus, maar de broedplaats. Een huissteekmug legt haar eitjes in stilstaand water. Zij heeft daar heel weinig van nodig. Een emmer, een verstopte dakgoot of een put met een laagje water is al genoeg.

Deze plekken zien wij in de praktijk het vaakst op bedrijfsterreinen.

• Verstopte dakgoten en regenpijpen.
• Straatkolken en putten die niet goed aflopen.
• Regentonnen zonder deksel of zonder gaas.
• Afvalbakken waarin regenwater blijft staan.
• Omgekeerde deksels, banden, kratten en pallets in de buitenopslag.
• Plantenbakken, onderzetters en schotels bij de entree.
• Ongebruikte fonteinen, waterpartijen en vijvers zonder beweging.
• Zeilen en dekkleden waar water in blijft liggen.
• Verzamelbakken van airco’s en koelinstallaties.
• Bouwafval en tijdelijke opslag bij een verbouwing.

Voor horeca en recreatie speelt daarnaast het terras. Gasten die in de schemering worden gestoken, blijven korter zitten. Dat is een direct bedrijfsbelang, ook zonder virus.

Voor de voedingsindustrie geldt dat muggen en andere vliegende insecten in een HACCP-systeem thuishoren. HACCP is een systeem waarmee bedrijven risico’s voor voedselveiligheid beheersen. Bij een audit wordt gevraagd of u weet waar insecten binnenkomen en wat u eraan doet. Een leeggemaakte regenton en een gerepareerde hor zijn dan geen bijzaak, maar bewijs.

Voor zorginstellingen en voor bedrijven met slaapplaatsen zijn horren het belangrijkst. Bewoners die ’s nachts een raam open willen, moeten dat kunnen doen zonder muggen binnen te laten.

Voor VvE’s en vastgoedbeheerders zit de winst in de gemeenschappelijke delen. Een binnentuin, een gedeeld dak en een kruipruimte met water zijn een bron voor het hele blok.

Wat dit betekent voor paardenhouders en maneges

Paarden kunnen ziek worden van het westnijlvirus. Het gaat dan om koorts, sloomheid en soms verlammingsverschijnselen. Er is voor paarden wel een vaccin beschikbaar. Of dat in uw situatie zinvol is, is een vraag voor uw dierenarts en niet voor ons.

Wat wij wel kunnen zeggen, gaat over de omgeving. Rond stallen en agrarische bedrijven is bijna altijd water te vinden. Drinkbakken, mestopslag, greppels, gierputten en verzamelbakken. Drinkbakken die u wekelijks leegt en schoonmaakt, leveren geen muggen op. Drinkbakken die weken stilstaan wel.

Wat u zelf kunt controleren

Loop uw terrein een keer rond, bij voorkeur een paar dagen na regen. Neem een kwartier de tijd en kijk naar water dat blijft staan.

• Staat er water in bakken, emmers, kratten of banden?
• Loopt de dakgoot echt leeg of blijft er een laagje staan?
• Zit er een deksel of fijn gaas op de regenton?
• Ziet u in stilstaand water kleine wormpjes die naar de bodem duiken als u beweegt? Dat zijn muggenlarven.
• Zijn de horren heel, en sluiten ze goed aan?
• Blijft er water staan onder plantenbakken bij de ingang?

Een huissteekmug heeft van ei tot volwassen mug ongeveer een tot twee weken nodig. Dat is meteen het goede nieuws. Als u elke twee weken leeggooit wat leeg kan, breekt u de cyclus af voordat er muggen uit komen.

Zo beperkt u muggen rond uw pand

De volgorde is simpel. Eerst water weg, dan muggen buiten houden, en pas daarna bestrijden.

• Gooi elke twee weken alles leeg waar regenwater in blijft staan.
• Zet regentonnen dicht met een deksel of met fijn gaas.
• Maak dakgoten en afvoeren vrij, zeker na een droge periode met veel blad en stof.
• Zorg dat straatkolken en putten aflopen.
• Sla kratten, banden en dekzeilen op hun kant of onder een afdak op.
• Breng beweging in vijvers en waterpartijen, of zorg dat er vissen in zitten.
• Repareer horren en plaats ze op ramen en deuren van slaapruimtes.
• Wees in de schemering extra alert, want dan is de huissteekmug het actiefst.

Waarom bestrijden alleen niet werkt

Volwassen muggen doodspuiten geeft hooguit een korte verlichting. Zolang de broedplaats blijft bestaan, komt de volgende generatie binnen een of twee weken.

Daarom kijken wij eerst naar de oorzaak. Waar staat water, hoe komen muggen binnen en welke ruimtes hebben de meeste last? Die volgorde noemen wij IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Daarbij staan inspectie, preventie en niet chemische maatregelen voorop, en komt een bestrijdingsmiddel pas in beeld als het echt nodig is. Wij leggen dat uitgebreider uit in ons artikel over IPM.

Bij muggen betekent dat in de praktijk vooral saai werk. Water opsporen, water weghalen en gaten dichten. Dat levert meer op dan welk middel dan ook.

Wanneer professionele hulp verstandig is

Een enkele mug in huis is normaal en vraagt niets bijzonders. Overweeg een inspectie in deze gevallen.

• U heeft aanhoudende overlast op een terras of buitenterrein en u weet niet waar de muggen vandaan komen.
• U beheert een pand of complex waarbij bewoners of gasten blijven klagen.
• U heeft een HACCP-systeem en moet kunnen aantonen wat u doet aan vliegende insecten.
• U heeft een terrein met veel water en wilt weten welke plekken echt broedplaatsen zijn.
• U wilt een vaste ronde waarin broedplaatsen worden gecontroleerd en vastgelegd.

Wat wij dan doen, is de plekken in kaart brengen, de wering beoordelen en vastleggen wat er is aangepast. Dat rapport is voor bedrijven vaak net zo waardevol als de maatregel zelf. Onze aanpak staat op de pagina werkwijze.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Wilt u dieper in dit onderwerp duiken, dan sluiten deze artikelen aan.

• Amsterdam brengt muggenoverlast in kaart, over onderzoek naar broedplaatsen in de stad.
• Westnijlvirus bij een paard en een vogel, het bericht van eerder deze maand.
• Weinig muggen door de droogte, over het bijzondere muggenjaar 2026.
• Alle artikelen over muggen in onze kennisbank.

Bronnen

RIVM, Persoon overleden aan een in Nederland opgelopen westnijlvirusinfectie, 26 augustus 2026. RIVM, Westnijlvirus vastgesteld bij een bloeddonor, 17 augustus 2026. RIVM, dossier Westnijlkoorts, geraadpleegd op 26 augustus 2026. NVWA, bericht over westnijlvirus bij een paard, augustus 2026.

Foto: gbohne uit Berlijn, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.