Het Parool zocht in een dataonderzoek uit in welke Amsterdamse wijken de meeste meldingen van rattenoverlast binnenkomen. De gemeente kiest ondertussen voor een aanpak die begint bij de oorzaak. Steeds vaker gaat het dan over het gebouw, de kruipruimte en het afval. Wij leggen uit wat de meldingscijfers wel en niet zeggen en wat u als eigenaar, beheerder of ondernemer kunt doen.
Wat er in het nieuws staat
Het Parool publiceerde eind juli 2026 een dataonderzoek naar rattenoverlast per Amsterdamse wijk. Volgens die analyse steeg het aantal meldingen in 2025 met 6 procent. De Scheldebuurt in Zuid komt eruit als de wijk met sinds 2021 de meeste meldingen. Het artikel leverde daarna veel reacties van lezers op.
De cijfers passen in een langere lijn. In 2022 kwamen er in Amsterdam ongeveer 6.700 meldingen binnen, in 2023 ongeveer 6.100 en in 2024 ongeveer 6.800. Het aantal meldingen van overlast binnenshuis groeide van ongeveer 2.200 in 2022 naar ongeveer 3.100 in 2024.
Wat meldingen wel en niet zeggen
Een ranglijst van wijken leest makkelijk. Toch is voorzichtigheid op zijn plaats. Meldingen zeggen namelijk ook iets over meldgedrag.
Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam wijst daarop. Bij de afdeling dierplaagbeheersing van de GGD komen doorgaans meer meldingen binnen uit wijken als Oud-West en Zuid. Uit leefbaarheidsmetingen van de gemeente uit 2023 bleek juist in Nieuw-West meer overlast van plaagdieren. Bewoners van wijken met veel sociale huurwoningen melden overlast vaker bij de woningcorporatie dan bij de gemeente. Die meldingen komen dan niet in de cijfers terecht.
Kortom: veel meldingen in een wijk betekenen niet automatisch dat daar de meeste ratten zitten. En weinig meldingen betekenen niet dat er geen probleem is. Voor uw eigen pand zegt de wijkstatistiek daarom weinig. Wat er op uw locatie te eten en te schuilen valt, zegt veel meer.
Waarom de gemeente naar gebouwen kijkt
Amsterdam verdubbelde het budget voor de rattenaanpak naar ongeveer een half miljoen euro per jaar. De gemeente zet daarbij in op preventie en gebruikt in de regel geen gif meer. Het uitgangspunt is om het leefgebied minder aantrekkelijk te maken.
Wethouder Alexander Scholtes schreef aan de gemeenteraad dat gedrag van mensen of de inrichting van het groen meestal de oorzaak van de overlast is. Daar zit volgens hem dus ook de eerste en meest duurzame oplossing.
In de praktijk betekent dat aandacht voor funderingen, kruipruimtes en rioolleidingen. De gemeente waarschuwt pandeigenaren met verzakte stoepen en kruipruimtes in slechte staat. Voor eigenaren en beheerders is dat een duidelijk signaal. De vraag is niet alleen wie de ratten wegvangt, maar ook waarom ze binnenkomen.
Wat een rat nodig heeft
Ratten vestigen zich waar drie dingen samenkomen. Er moet voedsel zijn, water en een schuilplaats. Daarnaast is een route naar binnen nodig.
Een bruine rat heeft weinig ruimte nodig. Een gat van ongeveer twee centimeter is al genoeg. Verzakkingen, een gebroken rioolbuis, een open kruipruimterooster of een kier bij een leidingdoorvoer zijn typische toegangen. In de praktijk zien wij dat een probleem in een pand vaak begint onder de vloer en niet in de keuken.
Wat u aan het gebouw kunt controleren
- Loop de gevel na op gaten, kieren en open doorvoeren van leidingen en kabels.
- Controleer roosters van kruipruimtes en ventilatieopeningen op schade.
- Let op verzakkingen in de bestrating rond het pand.
- Laat het riool controleren bij stankklachten of terugkerende verstoppingen.
- Kijk of deuren onderaan goed aansluiten, ook bij laad- en losdeuren.
- Bekijk de kruipruimte op uitwerpselen, graafsporen en looppaden.
Ziet u knaagschade aan kabels of leidingwerk? Neem dat serieus. Dat wijst op activiteit en kan tot storingen leiden.
Afval, groen en voedsel rond het pand
De omgeving bepaalt vaak of ratten blijven. Een paar punten helpen al veel.
- Zet afval in gesloten containers en niet in zakken naast de container.
- Maak de containerruimte regelmatig schoon en controleer op knaagsporen.
- Laat geen etensresten of voer voor vogels en eenden achter.
- Houd struiken en bodembedekkers rond het pand kort, zodat er minder dekking is.
- Sla goederen los van de muur en op hoogte op, zodat u erachter kunt kijken.
- Voorkom stilstaand water bij goten, putten en gevelbeplanting.
Wat dit betekent voor VvE’s en vastgoedbeheerders
Bij appartementencomplexen loopt overlast zelden langs de grenzen van één woning. Een rat die via de kruipruimte binnenkomt, verplaatst zich langs leidingschachten door het hele blok. Individuele bestrijding per woning helpt dan maar tijdelijk.
Voor een VvE of beheerder werkt een gebouwbrede aanpak beter. Denk aan een inspectie van kruipruimte en riolering, een overzicht van openingen die dichtgemaakt moeten worden en afspraken over afvalbeheer. Leg de bevindingen vast. Dan kunt u bij de eerstvolgende melding zien of het om een nieuw probleem gaat of om een bekende plek.
Wat dit betekent voor horeca en winkels
Voor voedselbedrijven ligt de lat hoger. Bij een controle wordt niet alleen naar de dieren gekeken, maar ook naar wat u aantoonbaar doet. Een logboek met inspecties, waarnemingen en genomen maatregelen is daarbij belangrijk.
Dat past bij HACCP. HACCP is een systeem waarmee bedrijven risico’s voor voedselveiligheid beheersen. Plaagdierbeheersing is daar een vast onderdeel van. Monitoring met vaste controlepunten laat zien of de situatie stabiel is of verslechtert.
Een tijdige melding is bovendien goedkoper dan een gedwongen sluiting. Ziet uw personeel uitwerpselen, knaagschade of sporen in meel of suiker? Zorg dat die melding direct bij de juiste persoon terechtkomt.
Wanneer is professionele inspectie verstandig?
Een enkele rat in een stadstuin is niet meteen een plaag. Amsterdam is een oude stad met veel voedsel en veel schuilplekken. Ratten horen daar tot op zekere hoogte bij.
Laat wel inspecteren wanneer u ratten overdag ziet, wanneer u meerdere dieren tegelijk ziet, wanneer u uitwerpselen of knaagschade binnen aantreft, of wanneer klachten steeds terugkomen na een eerdere behandeling. Dan gaat het niet om een toevallige passant, maar om een oorzaak die nog aanwezig is.
Wij beginnen daarom met een inspectie en niet met een middel. Eerst zoeken wij de toegang, de voedselbron en de schuilplaats. Daarna volgt een plan met wering, hygiëne en waar nodig bestrijding. Deze volgorde past binnen IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Daarbij staan preventie en inspectie voorop. Meer leest u op onze pagina’s over rattenbestrijding, plaagdierbeheersing en onze werkwijze.
Veelgestelde vragen
Betekent veel meldingen in mijn wijk dat ik meer risico loop?
Niet per se. Meldingen zeggen ook iets over hoe vaak bewoners melden. Kijk vooral naar uw eigen pand en directe omgeving.
Wie is verantwoordelijk als ratten via de riolering binnenkomen?
Dat hangt af van waar het defect zit. De gemeente beheert het hoofdriool. De aansluiting op uw perceel is meestal voor de eigenaar. Bij twijfel is een rioolinspectie de snelste manier om duidelijkheid te krijgen.
Mag ik zelf klemmen plaatsen?
Klemmen zijn toegestaan, maar vragen zorgvuldigheid. Plaats ze zo dat kinderen en huisdieren er niet bij kunnen. Zonder het dichten van de toegang blijft het dweilen met de kraan open.
Wat is een normale doorlooptijd van een aanpak?
Dat verschilt per situatie. Wering en herstel van bouwkundige gebreken bepalen vaak het tempo. Reken bij een pand met meerdere toegangen op meerdere bezoeken en op een controleronde daarna.
Helpt het om mijn buren erbij te betrekken?
Ja. Ratten houden zich niet aan erfgrenzen. Als de buurpanden hun afval en kruipruimte niet op orde hebben, keert het probleem terug.
Bij bedrijven werken wij met een vast contract, vaste controles en een digitaal logboek dat u bij een inspectie of audit direct kunt laten zien. Bekijk wat wij doen voor horeca, voedingsindustrie, VvE en vastgoedbeheer, agrarisch, recreatie of zorg.
Bronnen: Het Parool, dataonderzoek rattenoverlast Amsterdamse wijken, eind juli 2026, met vervolgpublicaties in augustus 2026. NH Nieuws, 18 april 2025, over de raadsbrief van wethouder Alexander Scholtes en de cijfers van de GGD. Folia, 17 april 2025, over het onderzoek van UvA-promovendus Eline van Oosten. Foto: Dunpharlain, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Lees ook
- Ratten horen nu bij het straatbeeld in Amersfoort: wat dit voor ondernemers betekent
- 105 van de 114 gemeenten kunnen de rattenoverlast niet aan: wat dit voor uw bedrijf betekent
- Gemeente Diemen waarschuwt voor meer ratten door droogte: waarom water nu net zo belangrijk is als voedsel
- De eerste signalen van ratten: zo herken je ze op tijd
- Horeca aan het water: waarom een terras aan de kade extra risico loopt