Foto: Gilles San Martin, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons

De gemeente Uitgeest laat sinds 25 augustus 2026 gratis vleermuiskasten inmetselen in gevels van bestaande gebouwen. Reden: door isolatie en modern bouwen verdwijnen de plekken waar vleermuizen slapen en jongen krijgen. Voor iedereen die een pand isoleert of dichtmaakt tegen muizen, ratten of vogels is dat nieuws om even bij stil te staan. Wering en soortenbescherming raken elkaar namelijk precies op dezelfde plek in de gevel. In dit artikel leest u wat Uitgeest aanbiedt, wat de regels zijn en hoe u wering en bescherming naast elkaar laat werken.

Wat de gemeente Uitgeest precies aanbiedt

De gemeente Uitgeest plaatst meerdere vleermuisverblijven in bestaande gebouwen. Inwoners kunnen zich aanmelden voor een kraamverblijf. Dat is een kast waarin vrouwtjes hun jongen grootbrengen.

De kast wordt tijdelijk gratis ingebouwd. Een ecoloog adviseert over de beste plek. De gemeente vraagt om een zonnige buitenmuur van minimaal drie meter hoog, bij voorkeur op het zuiden of oosten.

Het budget is beperkt. Aanmelden gaat via de stadsecoloog van de gemeente. De gemeente noemt het project zelf een compensatie voor verblijfplaatsen die verloren gaan door woningisolatie.

Waarom vleermuizen uit gebouwen verdwijnen

Vleermuizen slapen niet in bomen alleen. Veel Nederlandse soorten gebruiken juist gebouwen. Ze kruipen achter gevelbetimmering, in open stootvoegen, onder dakpannen en in spouwmuren.

Bij na-isolatie worden precies die ruimtes gevuld of afgesloten. Bij renovatie verdwijnen kieren achter boeiboorden en daklijsten. Bij nieuwbouw zitten ze er vaak helemaal niet meer in.

Het gevolg is dat het aanbod aan verblijfplaatsen in de bebouwde omgeving kleiner wordt. Daarom bieden steeds meer gemeenten ingebouwde kasten aan. Uitgeest is daar nu een van.

Een vleermuis eet honderden insecten per nacht

De gemeente Uitgeest noemt een getal: een vleermuis eet per nacht tussen de 300 en 1.000 muggen en andere insecten. Schattingen lopen per bron uiteen, want het hangt af van de soort, het weer en het insectenaanbod.

De richting is wel duidelijk. Een kolonie vleermuizen eet in een zomer een aanzienlijke hoeveelheid vliegende insecten weg. Dat is voor uw terrein gratis hulp die u niet hoeft in te kopen.

Wij zeggen daar eerlijk bij dat vleermuizen geen muggenoverlast oplossen. Als er op uw terrein een broedplaats met stilstaand water ligt, blijven er muggen komen. Vleermuizen halen er een deel uit. De bron aanpakken doet meer. Daarover leest u meer in ons artikel over broedplaatsen op eigen terrein.

Hier raken wering en soortenbescherming elkaar

Wering tegen plaagdieren betekent openingen dichtmaken. Kieren onder de dakrand, open stootvoegen, gaten rond leidingen, spleten achter boeiboorden en ruimtes onder gevelplaten.

Dat zijn dezelfde plekken waar vleermuizen naar binnen kruipen. Een gewone dwergvleermuis weegt maar een paar gram en past door een smalle spleet.

Wie zonder controle dichtmaakt, kan dieren insluiten. Dat is slecht voor de dieren. Het is ook slecht voor u, want in de spouw of onder het dak ontstaat dan stankoverlast. En het is in strijd met de wet.

Let op. Sluit nooit een opening af waarvan u niet weet wat er gebruik van maakt. Kijk eerst een aantal avonden bij zonsondergang of er dieren uitvliegen. Ziet u dat, laat de situatie dan eerst beoordelen door een ecoloog.

Wat de regels zeggen over vleermuizen in gebouwen

Alle Nederlandse vleermuissoorten zijn beschermd. Ze staan op de Habitatrichtlijn van de Europese Unie. Sinds de Omgevingswet staan de regels in het Besluit activiteiten leefomgeving, kortweg het Bal.

Het is verboden om vleermuizen opzettelijk te doden, te vangen of te verstoren. Ook het beschadigen of vernielen van voortplantingsplaatsen en rustplaatsen is verboden. Dit staat in artikel 11.46 van het Bal.

Belangrijk detail: een verblijfplaats is niet alleen beschermd op het moment dat er dieren in zitten. Een lege zomerverblijfplaats in november is nog steeds een verblijfplaats.

Wilt u toch werkzaamheden uitvoeren die een verblijfplaats raken? Dan heeft u meestal een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig. De provincie is vaak het bevoegd gezag. Daarnaast geldt altijd de specifieke zorgplicht uit artikel 11.27 van het Bal.

Wij zijn geen juridisch adviseur. Voor uw eigen situatie kunt u het beste de gemeente, de provincie of een ecologisch adviesbureau raadplegen. De officiele uitleg staat bij het Informatiepunt Leefomgeving en bij RVO.

Welke plekken in een gebouw vleermuizen gebruiken

Het helpt om te weten waar u moet kijken. Vleermuizen gebruiken smalle, droge en donkere ruimtes.

Spouwmuren, vaak via open stootvoegen laag of hoog in de gevel.
De ruimte achter gevelbekleding en achter boeiboorden.
Onder dakpannen en achter de daklijst.
Spleten rond dakkapellen en rond dilatatievoegen.
Zolders en kappen van oudere gebouwen.
Kruipruimtes en kelders, vooral in de winter.

Een kolonie verhuist door het jaar heen. In het voorjaar en de zomer zitten kraamgroepen op warme plekken. In de winter zoeken de dieren juist koele en vochtige ruimtes op.

Zo ziet u het verschil met een plaagdier

Geluid op zolder of in de spouw betekent niet automatisch muizen. Het loont om even te kijken naar de sporen.

Vleermuiskeutels zijn zwart, droog en verkruimelen tot glinsterende insectenresten tussen uw vingers.
Muizenkeutels zijn 3 tot 6 millimeter, harder en verkruimelen niet op die manier.
Vleermuizen knagen niet. Knaagsporen aan hout, kabels of verpakkingen wijzen op knaagdieren.
Vleermuizen nemen geen nestmateriaal mee naar binnen. Muizen en vogels doen dat wel.
Vleermuizen zijn actief rond zonsondergang en in de nacht. Vogels hoort u juist in de vroege ochtend.

Twijfelt u? Verzamel wat keutels in een zakje en laat ze bekijken. Dat is een kleine moeite en het bepaalt wel wat u vervolgens mag doen.

Wat u zelf kunt controleren voor u gaat dichtmaken

Deze controle kost weinig tijd en voorkomt veel gedoe.

Ga op een droge avond een half uur voor zonsondergang buiten staan en kijk naar de gevel en de dakrand.
Herhaal dat op twee of drie avonden. Een kolonie vliegt vaak op vaste plekken uit.
Loop de gevel overdag na op donkere strepen of vlekken onder een spleet. Dat kunnen vetsporen zijn.
Kijk of er keutels liggen op vensterbanken, onder de dakrand of op de zolder.
Noteer per opening wat u ziet, met datum en foto.

Ziet u niets? Dan is dat geen bewijs dat er niets zit. Bij grotere projecten zoals na-isolatie of renovatie is onderzoek door een ecoloog de gebruikelijke route.

Wat dit betekent voor VvE’s en vastgoedbeheerders

Bij gestapelde bouw komt dit vaker voor dan u denkt. Een verduurzamingsproject en een plaagdierprobleem lopen dan door elkaar heen.

Een veel voorkomende volgorde: bewoners melden muizen, er wordt besloten de gevel dicht te zetten, en pas tijdens het werk blijkt dat er vleermuizen in de spouw zitten. Het werk ligt stil en de kosten lopen op.

Praktisch werkt het beter om de volgorde om te draaien.

Breng eerst in kaart welke openingen er zijn en waar meldingen vandaan komen.
Laat bij spouwisolatie of gevelrenovatie ecologisch onderzoek uitvoeren voordat u aanbesteedt.
Neem de uitkomst op in het plan van aanpak en in de planning.
Combineer wering met vervangende verblijfplaatsen waar dat kan.
Leg alles vast in een logboek dat u ook aan bewoners kunt laten zien.

Wij schreven eerder over een geval waarin een vleermuiskolonie een sloopproject jarenlang ophield. Dat leest u in ons artikel over vleermuizen en verbouwing.

Wat dit betekent voor bedrijven met een eigen pand

Voor bedrijven speelt hetzelfde, met een extra laag eromheen.

Werkt u met voedsel? Dan moet u aantoonbaar plaagdieren weren. HACCP is het systeem waarmee bedrijven risico’s voor voedselveiligheid beheersen. Wering van muizen, ratten en vogels hoort daarbij.

Tegelijk mag u een beschermde soort niet zomaar uitsluiten of insluiten. Die twee eisen botsen niet, maar ze vragen wel om volgorde. Eerst kijken, dan pas sluiten.

Dit speelt vooral bij oudere bedrijfspanden, boerderijen, magazijnen met houten kappen, recreatiebedrijven, zorginstellingen en scholen. Daar zitten vaak zowel plaagdieren als beschermde soorten in dezelfde gevel.

Zo combineert u wering met soortenbescherming

In de praktijk is dit goed te doen. Het vraagt vooral om een paar vaste stappen.

Inspecteer het gebouw en breng alle openingen in kaart, ook de kleine.
Bepaal per opening wat er gebruik van maakt: niets, knaagdieren, vogels of vleermuizen.
Sluit de openingen waar zeker geen beschermde soort zit. Gebruik roestvast staalgaas, borstelprofielen, stootvoegroosters en duurzame afdichting. Purschuim en kit houden een muis niet tegen.
Laat openingen die door beschermde soorten worden gebruikt met rust tot een ecoloog een plan heeft.
Zorg voor vervangende verblijfplaatsen wanneer u er toch een moet afsluiten.
Leg de nieuwe situatie vast en controleer die periodiek.

Deze volgorde past binnen IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Daarbij staan preventie, inspectie en niet chemische maatregelen voorop. Bestrijdingsmiddelen zijn het laatste middel, niet het eerste.

Wanneer professionele inspectie verstandig is

Een enkele waarneming van een vleermuis in de tuin is geen probleem. Dat is normaal en het is nuttig.

Een inspectie is wel verstandig in deze situaties.

U gaat isoleren, renoveren of slopen en weet niet wat er in de gevel of het dak zit.
U heeft muizen of ratten in het pand en wilt de toegang duurzaam afsluiten.
U hoort geluiden in de spouw of op zolder en weet niet welk dier het is.
U beheert meerdere panden en wilt een vaste werkwijze vastleggen.
U heeft te maken met een audit of met eisen rond voedselveiligheid.

Wij bestrijden geen vleermuizen. Dat mag niet en dat willen wij ook niet. Wat wij wel doen is uw pand beoordelen op toegangen voor plaagdieren, u vertellen wat u wel en niet mag dichtmaken, en de wering uitvoeren op de plekken waar dat kan. Meer over onze aanpak leest u op onze pagina’s over plaagdierbeheersing en onze werkwijze. Voor overlast van beschermde en overlastgevende dieren kunt u terecht bij faunabeheer.

Veelgestelde vragen

Mag ik een spouwmuur laten na-isoleren als er vleermuizen in zitten?
Niet zomaar. Het beschadigen of vernielen van een verblijfplaats is verboden. In de praktijk laat u eerst onderzoeken of er dieren zitten. Zit er een verblijfplaats, dan is meestal een omgevingsvergunning nodig en worden er maatregelen afgesproken, zoals vervangende kasten.

Ik hoor gekrabbel in de spouw. Zijn dat muizen of vleermuizen?
Dat is van buitenaf niet te horen. Muizen knagen en zijn vaak de hele nacht actief. Vleermuizen knagen niet en zijn vooral rond het uitvliegen te horen. Keutels geven meestal uitsluitsel.

Kan ik zelf een vleermuiskast ophangen?
Dat mag en het helpt, mits de plek klopt. Een kast op een koude noordgevel of te laag boven de grond wordt zelden gebruikt. Vraag advies over hoogte, richting en aanvliegroute.

Vleermuizen eten muggen. Lost een kast mijn muggenoverlast op?
Nee. Vleermuizen eten flink wat insecten, maar zij halen niet alles weg. Zolang er stilstaand water op uw terrein staat, blijft er aanwas. Broedplaatsen wegnemen heeft meer effect.

Wat als ik per ongeluk al een opening heb dichtgemaakt?
Wacht niet af. Hoort of ruikt u iets, laat de situatie dan snel beoordelen. Ingesloten dieren zijn een probleem voor de dieren en voor uw gebouw.

Geldt dit alleen voor woningen?
Nee. De regels gelden voor elk gebouw. Bedrijfspanden, scholen, kerken, boerderijen en zorginstellingen hebben vaak juist veel geschikte plekken.

Bronnen

Gemeente Uitgeest, Gratis ingemetselde vleermuiskast voor inwoners, 25 augustus 2026. Informatiepunt Leefomgeving, Rijksregels flora- en fauna-activiteit en Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit, geraadpleegd 28 augustus 2026. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteiten, geraadpleegd 28 augustus 2026. BIJ12, Kennisdocumenten Soorten Natuurbescherming, geraadpleegd 28 augustus 2026. Natuurmonumenten, Vleermuizen in Nederland, geraadpleegd 28 augustus 2026.

Foto: Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus). Gilles San Martin, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.

Gaat u isoleren of uw pand dichtmaken tegen muizen, ratten of vogels in Groot Amsterdam of Flevoland? Wij inspecteren het gebouw, benoemen welke openingen u wel en niet mag sluiten en voeren de wering uit.

Offerte aanvragen
Bel 085 212 8877

Uitgeest metselt gratis vleermuiskasten in gevels: waar u op moet letten bij isoleren en wering