Het RIVM telde op 30 september 56 mensen met het westnijlvirus in Nederland. Negen van hen zijn overleden. Het aantal nieuwe meldingen daalt en het RIVM verwacht dat de piek voorbij is. In dit artikel leest u wat dat betekent voor uw terrein, waarom de gewone steekmug ook in oktober nog actief kan zijn en wat u nu kunt doen om volgend jaar minder broedplaatsen te hebben.
Wat meldt het RIVM?
In de update van 1 oktober 2026 noemt het RIVM 56 vastgestelde besmettingen bij mensen. Dat zijn er 12 meer dan in de update van 24 september. Van de overleden patiënten zijn er vier nieuw in dit overzicht.
De meeste patiënten wonen in Zuid-Holland (32). Daarna volgen Utrecht (12), Noord-Holland (5), Noord-Brabant (4), Gelderland (2) en Overijssel (1). Eerder dit jaar bevestigde de GGD ook een besmetting bij een vrouw uit Amstelveen.
Bij dieren zijn dit jaar 150 paarden en 178 vogels positief getest. In vier groepjes gevangen muggen vond men het virus. Het RIVM schrijft dat het risico op een beet van een besmette mug nog steeds zeer klein is.
Wat zeggen de cijfers wel en niet?
Het gaat om vastgestelde meldingen. Dat zijn vooral mensen die zijn onderzocht, bijvoorbeeld in het ziekenhuis. Volgens het RIVM krijgt ongeveer 80 procent van de besmette mensen geen klachten. Ongeveer 19 procent krijgt klachten die op griep lijken. Ongeveer 1 procent krijgt klachten aan het zenuwstelsel.
Het aantal van 56 zegt dus niet hoeveel mensen het virus echt hebben gehad. Het zegt ook niet dat het virus overal in Nederland rondgaat. De meeste meldingen komen uit een paar regio’s. Voor Groot Amsterdam en Flevoland is er daarom geen reden voor paniek. Het is wel een reden om broedplaatsen op uw terrein serieus te nemen.
Waarom de gewone steekmug in oktober nog actief kan zijn
Het westnijlvirus komt vooral voor bij vogels. Een mug die een besmette vogel steekt, kan het virus daarna doorgeven aan paarden en mensen. Mensen kunnen het virus niet aan elkaar doorgeven. In Nederland wordt vooral de gewone steekmug genoemd, ook wel huissteekmug of Culex pipiens.
Deze mug blijft actief zolang het buiten warm genoeg is. Na een zeer warme en droge september is dat dit jaar relatief lang. Volwassen vrouwtjes zoeken in het najaar een beschutte plek om te overwinteren. Denk aan kelders, kruipruimtes, parkeergarages, schuren en technische ruimtes. Op onze pagina over de overwinterende huissteekmug leest u hier meer over.
Wat betekent dit voor bedrijven en VvE’s?
Voor de meeste bedrijven is het risico op ziekte door muggen klein. Overlast is wel realistisch. Muggen in een kantoor, restaurant, zorglocatie of opslag zijn lastig, zeker voor personeel en gasten die gestoken worden.
Extra aandacht is verstandig op plekken met stilstaand water of beschutte ruimtes. Voorbeelden zijn bedrijfsterreinen met regenwaterbakken, agrarische bedrijven met drinkbakken, recreatieparken met vijvers en VvE’s met verstopte dakgoten of putten in de parkeergarage. Zorginstellingen hebben vaak ook buitenruimtes waar bewoners of patiënten zitten.
Voor voedselbedrijven geldt dat muggen en andere vliegende insecten in het HACCP-plan meestal onder insectenbeheersing vallen. HACCP is een systeem waarmee bedrijven risico’s voor voedselveiligheid beheersen. Controleer of uw logboek ook buitenruimtes, afvoeren en insectenlampen meeneemt.
Wat betekent dit voor bewoners?
In een tuin of op een balkon zijn de broedplaatsen klein. Een schoteltje onder een plantenpot is al genoeg. Een laagje water van een paar centimeter volstaat voor de larven van de gewone steekmug.
Wat kunt u nu zelf controleren?
De GGD Hollands Midden noemt een aantal plekken waar muggen graag eitjes leggen. Loop uw terrein of tuin eens rustig na en kijk naar:
- Schoteltjes onder potten en bloembakken.
- Verstopte dakgoten en regenpijpen.
- Regentonnen zonder deksel.
- Water op dekzeilen, afdekplastic en haardhout.
- Emmers, gieters en vogelbadjes.
- Afvoerputjes, kruipruimtes en bakken die nooit leeglopen.
Leeg wat u kunt legen. Dek regentonnen af met een deksel of fijnmazig gaas. Houd dakgoten doorlopend. Een vijver hoeft niet leeg, want vissen, waterkevers en libellenlarven eten muggenlarven. Een fontein houdt het water in beweging.
Ziet u dode vogels? Raak ze niet met blote handen aan. Het RIVM heeft eigen regels voor het melden van dode vogels. Kijk daarvoor op de website van het RIVM.
Zo verkleint u de kans op overlast volgend jaar
Het najaar is een goed moment om vast te leggen waar het water blijft staan. Daar komen de muggen volgend voorjaar weer vandaan. Noteer de plekken met datum en foto. Dat geeft u een vaste controlelijst voor het volgende seizoen.
Voor bedrijven past dit goed bij IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Hierbij staan preventie, inspectie en niet chemische maatregelen voorop. Eerst zoeken we de bron, zoals een regenwaterput of een afvoer die niet goed afloopt. Daarna kijken we welke maatregel past. Alleen volwassen muggen bestrijden helpt zelden, want de larven in het water zorgen steeds voor nieuwe muggen.
Controleer ook de overwinteringsplekken. Dichte deuren, gaas voor ventilatieroosters en het afdichten van kieren houden muggen buiten. In een parkeergarage of kelder helpt het om vochtige hoeken en stilstaand water in putten te beperken.
Wanneer is professionele hulp verstandig?
Een enkele mug in huis wijst niet op een probleem. Ziet u in oktober of november nog regelmatig muggen binnen? Of vindt u op uw terrein water dat u niet kunt droogleggen of niet kunt bereiken? Dan is een inspectie verstandig. Een bestrijder zoekt de broedplaats, beoordeelt de overwinteringsplekken en adviseert wat bij uw locatie past. Bij bedrijven met audits legt hij de bevindingen vast in een rapport.
Lees ook het eerdere artikel over de cijfers van half september en ons overzicht wat we wel en niet weten. Meer over onze werkwijze vindt u bij Wat is IPM.
Veelgestelde vragen
Is het westnijlvirus nu voorbij?
Dat kan niemand zeker zeggen. Het RIVM verwacht dat de piek voorbij is, omdat er de laatste weken minder nieuwe besmettingen worden gemeld. Zolang het warm genoeg is, blijven muggen actief.
Kan ik het virus krijgen van een andere persoon?
Nee. Het virus gaat via een besmette mug. Mensen geven het niet aan elkaar door via gewoon contact.
Moet ik muggen in mijn kelder of garage laten bestrijden?
Niet automatisch. Eén of twee muggen zijn geen reden. Zijn het er veel, of zit er stilstaand water in de ruimte? Dan is een inspectie zinvol om de oorzaak te vinden.
Helpt het om regentonnen leeg te laten?
Een afgedekte ton is al voldoende. Muggen kunnen dan geen eitjes leggen. Een lege ton die weer volloopt, blijft een broedplaats als hij niet is afgedekt.
Bronnen
Nieuwsbronnen: RIVM, Actualiteiten over westnijlkoorts, update 1 oktober 2026. Welingelichte Kringen met informatie van GGD Hollands Midden, 4 oktober 2026. NH Nieuws, 1 september 2026 (besmetting in Amstelveen). Foto: Katja Schulz, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons (File:Northern House Mosquito (28753552263).jpg).
Lees ook
- Westnijlvirus: RIVM telt nu 28 patienten. Wat zeggen deze cijfers over uw terrein?
- Opvallend weinig muggen deze zomer door aanhoudende droogte: dit betekent het voor u
- Steekmuggen in de zomer: waarom nat en warm weer voor overlast zorgt
- Biologische muggenbestrijding: Bacillus thuringiensis (Bti)
- Aziatische tijgermug aangetroffen in Emmen: wat de nieuwe vondst betekent voor bedrijven en bewoners