Deze zomer zijn er minder muggen gemeld dan in eerdere jaren. Dat komt door de droogte, zegt bioloog Arnold van Vliet van Wageningen University & Research. Tegelijk is het westnijlvirus dit jaar bij achttien mensen in Nederland vastgesteld, ook in Noord-Holland. Dat klinkt tegenstrijdig, maar dat is het niet. Over het virus zelf schreven wij al eerder. Dit artikel gaat over iets dat in de berichtgeving onderbelicht blijft: de huissteekmug overwintert als volwassen mug, en doet dat het liefst onder en naast gebouwen. U leest waarom kruipruimtes, kelders en parkeergarages in het najaar aandacht verdienen en wat u daar zelf aan kunt doen.
Wat er in het nieuws is
Op 13 september 2026 legde Van Vliet in het radioprogramma Vroege Vogels uit waarom er deze zomer zo weinig muggen waren. Muggen leggen hun eitjes in stilstaand water. Door de extreme droogte was dat water schaars. Op muggenradar.nl, het meldpunt dat hij in 2016 startte, kwamen daardoor minder meldingen binnen dan in eerdere jaren.
Maar op plekken waar de hele zomer wél water stond, ging het juist hard. Door de hoge temperaturen ontwikkelt een eitje zich sneller tot larve, pop en volwassen mug. Zo kunnen er in één seizoen meer generaties ontstaan.
Uit onderzoek van Muggenradar blijkt bovendien dat de gewone huissteekmug in warme winters actief wordt en op zoek gaat naar bloed. Van Vliet wijst daarom op de kruipruimte als mogelijke broedplaats, als daar water in staat.
De stand van het westnijlvirus in het kort
Het RIVM werkt het overzicht wekelijks bij. In de update van 10 september 2026 staat dat het virus bij achttien mensen is vastgesteld die het in Nederland opliepen. Drie van hen zijn overleden. De besmettingen vonden plaats in Utrecht, Noord-Brabant, Noord-Holland, Zuid-Holland, Overijssel en Gelderland. Daarnaast zijn 58 paarden en 39 wilde vogels positief getest.
Hoe het virus werkt, wat het nieuws wel en niet zegt en wat dit betekent voor paardenhouders en bedrijven met een buitenterrein, leest u in onze eerdere artikelen over het eerste overlijden door westnijlvirus en over terreinen met stilstaand water. Hier herhalen wij dat niet.
Waarom minder muggen en meer virus tegelijk kan
De twee berichten spreken elkaar niet tegen. Het gaat om twee verschillende dingen: het aantal muggen en de omstandigheden voor het virus.
Door de droogte waren er minder broedplaatsen, dus minder muggen in totaal. Maar de muggen die er wél waren, zaten geconcentreerd rond de plekken waar nog water stond. Precies daar komen ook vogels drinken. Warmte versnelt bovendien niet alleen de ontwikkeling van de mug, maar ook de vermenigvuldiging van het virus in de mug. Zo kan een klein aantal muggen op de juiste plek toch voor overdracht zorgen.
In de plaagdierbeheersing is dit een bekend patroon. Niet het totale aantal dieren bepaalt het risico, maar de plek waar zij zich concentreren. Een paar broedplaatsen dicht bij mensen of dieren wegen zwaarder dan veel muggen in een weiland.
De gewone huissteekmug: wat u moet weten
De gewone huissteekmug is de mug die u ’s nachts in de slaapkamer hoort. De wetenschappelijke naam is Culex pipiens. Het is een inheemse soort. Zij was er altijd al, en dat blijft zo.
Drie eigenschappen maken deze mug relevant voor gebouwbeheer.
Zij overwintert als volwassen mug. Bevruchte vrouwtjes zoeken in het najaar een koele, vochtige en donkere plek op. Kruipruimtes, kelders, parkeergarages, meterkasten, schuren en ongebruikte putten zijn ideaal. Bij zachte winters blijven zij actief.
Zij is niet kieskeurig met water. Een laag water in een kruipruimte, een verstopte dakgoot, een kelderput of een regenton is genoeg. Het water hoeft niet schoon te zijn. Water met bladeren en organisch materiaal heeft zelfs de voorkeur.
Zij heeft een stadsvariant. Van Vliet noemt dat het type dat van mensen houdt en vaker in steden voorkomt. Die variant leeft dicht bij gebouwen en steekt ook binnen.
Wat dit betekent voor bedrijven en instellingen
Paardenhouderijen en maneges. Naast de drinkbakken en regentonnen die wij eerder beschreven, gaat het in het najaar om de stal zelf. Een vochtige, donkere zadelkamer, een kelder onder de voerruimte of een ongebruikte mestput zijn plekken waar muggen de winter doorkomen. Vragen over vaccinatie en ziekteverschijnselen horen bij uw dierenarts.
Zorginstellingen en woonzorgcomplexen. Bewoners zijn vaak ouder en kwetsbaarder. Een kruipruimte of kelder met water onder een zorggebouw is dan geen klein detail. Ook binnentuinen met vijvers en regentonnen verdienen aandacht.
VvE’s en vastgoedbeheerders. Een appartementencomplex heeft vaak één grote kruipruimte, een parkeergarage en een liftput. Staat daar water, dan zit de broedplaats onder alle woningen tegelijk. Bewoners kunnen daar zelf niets aan doen. De beheerder wel.
Horeca en recreatie. Terrassen, campings en vakantieparken kennen het probleem van muggen rond de gasten. De oorzaak zit bijna altijd binnen enkele tientallen meters, in water dat niemand meer ziet.
Kantoren en bedrijfsgebouwen. Een lekkage in de kruipruimte valt vaak pas op als er muggen in het trappenhuis zitten. Ook opslag van pallets, kratten en zeilen buiten houdt water vast.
Wat dit betekent voor bewoners
Muggen in huis in oktober of november zijn geen toeval. Meestal komen zij uit een ruimte onder of naast de woning. Kruipruimtes met water, een kelder die vochtig blijft of een schuur met een regenton zijn de gebruikelijke bronnen.
Woont u in een appartement? Dan kan de bron in de gezamenlijke kruipruimte of parkeergarage zitten. Meld het bij de VvE of de beheerder. Wij schreven eerder over wie waarvoor verantwoordelijk is in een appartementencomplex.
Wat u zelf kunt controleren
De bekende lijst met regentonnen, emmers en plantenschotels blijft gelden. Die werkten wij eerder uit in ons artikel over broedplaatsen op uw eigen terrein. Voor het najaar komen daar een paar plekken bij die vaak over het hoofd worden gezien.
- De kruipruimte. Open het kruipluik en kijk met een zaklamp. Staat er water? Ruikt het muf? Ziet u muggen op de wanden zitten? Dan heeft u een broedplaats of een overwinteringsplek.
- Kelders en kelderputten. Controleer de pompput en de afvoer. Staat er permanent een laag water, dan is dat genoeg.
- Parkeergarages. Loop langs de laagste punten en de afvoerputten. Kijk ook op de wanden en het plafond bij de ingang.
- Liftputten en technische ruimtes. Laat de onderhoudspartij melden of er water in de liftput staat.
- Dakgoten en platte daken. Bladeren houden water vast. In september en oktober vallen ze.
- Ongebruikte afvoeren. Een putje dat nooit meer gebruikt wordt, droogt niet op. Spoel het door of sluit het af.
Wat u kunt doen om overlast te voorkomen
Neem het water weg. Dat is bij muggen altijd de eerste stap. Los een lekkage op, verbeter de afwatering van de kruipruimte, verwijder bladeren uit goten. Een broedplaats zonder water is geen broedplaats meer.
Dek af wat u niet weg kunt halen. Regentonnen met een deksel of fijn gaas. Ventilatieopeningen van de kruipruimte met muggengaas, zonder de ventilatie te blokkeren.
Ventileer vochtige ruimtes. Een droge kruipruimte is voor muggen niet interessant om te overwinteren. Controleer of de ventilatieroosters open zijn en niet dichtgegroeid.
Leg vast wat u ziet. Voor bedrijven en VvE’s is een korte notitie met datum, plek en aantal genoeg. Zo ziet u volgend voorjaar of de maatregelen hebben gewerkt.
Wanneer is professionele hulp verstandig?
Bij muggen is de bron bijna altijd te vinden. De vraag is alleen wie er tijd voor heeft en wie erbij kan. In deze situaties is een inspectie zinvol.
- U heeft muggen in huis of in het gebouw in het najaar en u weet niet waar ze vandaan komen.
- De kruipruimte of kelder staat regelmatig onder water en u wilt weten of dat tot muggen leidt.
- U beheert een complex met meerdere ruimtes onder de begane grond.
- U houdt paarden of andere dieren en wilt de broedplaatsen op het erf in kaart brengen.
- U heeft de zichtbare broedplaatsen al aangepakt, maar de overlast blijft.
Een inspectie begint bij de bron, niet bij een middel. Dat is het uitgangspunt van IPM. IPM staat voor Integrated Pest Management. Daarbij staan preventie, inspectie en niet chemische maatregelen voorop. Bij muggen betekent dat in de praktijk: water opsporen, water wegnemen, wering verbeteren en daarna controleren of het werkt. Meer daarover leest u op onze pagina over vliegende insecten en over plaagdierbeheersing.
Eén ding zeggen wij er eerlijk bij. Het volgen van het westnijlvirus is werk van het RIVM, de NVWA en de GGD. Wij doen geen onderzoek naar virussen. Wat wij doen, is de plekken vinden waar muggen zich vermeerderen en overwinteren, en die plekken ongeschikt maken.
Veelgestelde vragen
Kan een gewone huissteekmug overwinteren in mijn kruipruimte?
Ja. Bevruchte vrouwtjes zoeken in het najaar koele, vochtige en donkere plekken op. Een kruipruimte, kelder of parkeergarage is daarvoor geschikt. Bij zachte winters blijven zij actief en kunnen zij ook binnen steken.
Waarom waren er deze zomer minder muggen?
Door de droogte was er minder stilstaand water, en dus waren er minder plekken waar muggen eitjes konden leggen. Op plekken waar wel water stond, ging de ontwikkeling door de warmte juist sneller.
Is het westnijlvirus gevaarlijk?
Volgens het RIVM merkt ongeveer 80 procent van de besmette mensen niets. Een klein deel wordt ziek. De kans om het virus in Nederland op te lopen is klein. Voor vragen over uw gezondheid kunt u terecht bij uw huisarts of de GGD.
Helpt een muggenlamp of een spray?
Die middelen richten zich op volwassen muggen en niet op de bron. Zolang er water is waar larven zich ontwikkelen, blijven er nieuwe muggen komen. Begin bij het water.
Hoe vaak moet ik controleren op stilstaand water?
Ongeveer elke twee weken. Dat is de tijd die een larve nodig heeft om volwassen te worden. In het najaar kunt u de kruipruimte en de goten één keer extra controleren als de bladeren zijn gevallen.
Bronnen
NPO Radio 1, Vroege Vogels (BNNVARA), “Door droge zomer minder muggenoverlast”, 13 september 2026, met bioloog Arnold van Vliet van Wageningen University & Research. RIVM, “Overzicht westnijlvirus in Nederland”, update van 10 september 2026.
Foto: Andy Murray, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.
Lees ook
- Westnijlvirus: RIVM telt nu 28 patienten. Wat zeggen deze cijfers over uw terrein?
- Amsterdam brengt muggenoverlast in kaart: de broedplaats ligt meestal op uw eigen terrein
- Westnijlvirus: RIVM verwacht dat de piek voorbij is. Wat betekent dat voor uw terrein in het najaar?
- Muggensoorten in Nederland: gewone mug en tijgermug
- DNA-onderzoek laat zien dat de tijgermug hier kan overwinteren: waarom nacontrole bepaalt of een bestrijding is geslaagd